کاتێک بیر لەو کەسانە دەکەینەوە کە کەڕن، زۆرجار گریمانە دەکەین کە چەشنە چەقبەستووەکان، وەکو گەورەساڵانی بەساڵاچوو "کەمئەندام" کە ئامێری بیستنیان هەیە. بەڵام ئەم تێڕوانینە دوورە لە ڕاستییەوە و زۆرجار دەبێتە هۆی بڕیاردانی خراپ و بەرهەمی شکاو. با سەیری ئەوە بکەین کەی و چۆن کەڕبوون سەرهەڵدەدات، و چۆن ئەزموونی باشتر بۆ ئەو کەسانە دابڕێژین کە لەدەستدانی بیستنیان هەیە.
کەڕبوون سپێکترۆمێکە کەڕبوون بەردەوامییەکی فراوان دەگرێتەوە، لە لەدەستدانی بیستنی بچووکەوە تا قووڵی بیستن. نزیکەی 90-95%ی کەڕەکان لە خێزانە بیستراوەکانەوە هاتوون و زۆرجار کەڕبوون تەنها حاڵەتێک نییە کە مرۆڤەکان لەگەڵیدا لەدایک دەبن. زۆرجار بەهۆی بەرکەوتن بە دەنگە دەنگە بەرزەکانەوە ڕوودەدات، هەروەها لەگەڵ تەمەن و نەخۆشی و ڕووداوەکاندا سەرهەڵدەدات.
بەرزی دەنگ بە یەکەکان دەپێورێت کە پێیان دەوترێت دەسیبڵ (dB). هەموو کەسێک لە سپێکتریمی کەڕبووندایە، لە بیستنی ئاساییەوە (تا 15 dB) تا لەدەستدانی بیستنی قووڵ (91+ dB):
لەدەستدانی بیستنی کەم، 16-25 dBAt 16 dB لەدەستدانی بیستن، کەسێک دەتوانێت تا 10%ی قسەکردن لەدەست بدات کاتێک قسەکەرێک لە دووری زیاتر لە 3 پێ بێت. لەدەستدانی بیستنی سووک، دەنگەکانی 26-40 dBSoft سەختە بۆ بیستن، لەوانەش چرپەکردن، کە لە دەوروبەری 40 dB دەنگدایە. گوێگرتن لە دەنگی قسەکردنی نەرم کە بە دەنگێکی ئاسایی قسەکردن قورسترە. لە لەدەستدانی بیستنی 40dB، کەسێک لەوانەیە 50%ی گفتوگۆکانی کۆبوونەوەکان لەدەست بدات. لەدەستدانی بیستنی مامناوەند، کەسێکی 41-55 dBA لەوانەیە نزیکەی هیچ قسەیەک نەبیستێت کاتێک کەسێکی تر بە دەنگی ئاسایی قسە دەکات. لە لەدەستدانی بیستنی 50dB، ڕەنگە کەسێک تا 80%ی قسەکردن هەڵنەگرێت. Moderately Severe Hearing Loss, 56–70 dBA person may have problems hearing the sounds of a dishwasher (60dB). لە 70 dB، لەوانەیە نزیکەی هەموو قسەکردنێک لەدەست بدەن. لەدەستدانی بیستنی توند، کەسێکی 71-90 dBA گوێی لە هیچ قسەیەک نابێت کاتێک کەسێک لە ئاستێکی ئاساییدا قسە دەکات. لەوانەیە تەنها هەندێک دەنگی زۆر بەرز ببیستن: بۆشایی (70 dB)، بڵەندەر (78 dB)، ووشککەرەوەی قژ (90 dB). لەدەستدانی بیستنی قووڵ، 91+ dBبیستنی هیچ قسەیەک و زۆرترین دەنگی زۆر بەرز وەکو ئامێری مۆسیقا بە دەنگی تەواو (100 dB)، کە زیانبەخش دەبێت بۆ ئەو کەسانەی کە توانای بیستنی ئاسایییان هەیە، یان هۆڕنی ئۆتۆمبێل (110 dB).
شایەنی باسە کە لەدەستدانی بیستن دەتوانێت بارودۆخی و کاتییش بێت، چونکە ئەو کەسانەی کە بیستنیان “ئاسایی” هەیە (لەدەستدانی بیستنی 0 بۆ 25 dB) هەمیشە ڕووبەڕووی دۆخێک دەبنەوە کە ناتوانن بیستن، بۆ نموونە، بەهۆی ژینگە ژاوەژاوەکانەوە. شتگەلێکی بەسوود کە دەبێت بزانیت دەربارەی کەڕبوون گریمانەکان هەمیشە مەترسیدارن و لە حاڵەتی کەڕبووندا، گریمانەیەکی زۆر کەم هەن کە ورد نین. بۆ نموونە، زۆربەی کەڕەکان لە ڕاستیدا زمانی ئیشارەت نازانن — تەنها نزیکەی 1% لە ئەمریکادایە. هەروەها سەرەڕای چاوەڕوانییەکانمان، لە ڕاستیدا هیچ زمانێکی ئیشارەتی گشتگیر نییە کە هەمووان بەکاری بهێنن. بۆ نموونە زۆرجار واژۆکارانی بەریتانی ناتوانن لە واژۆکارانی ئەمریکی تێبگەن. لە ئاستی جیهانیدا نزیکەی ٣٠٠ زمانی ئیشارەتی جیاواز هەیە کە چالاکانە بەکاردەهێنرێن. "هەرگیز پرسیار لە بەردەستکردنی ناوەڕۆک بە زمانە جیاوازەکانی نووسین یان قسەکردن ناکەین و هەمان شت بۆ زمانی ئیشارەتیش دەبێ."- یۆهانا شتاینەر
زمانی ئیشارەت تەنها ئاماژە یان پانتۆمایم نییە. زمانی فەزایی 4Dن و ڕێزمان و ڕستەسازی تایبەت بە خۆیانن، جیاوازن لە زمانە قسەکراوەکان و فۆرمێکی نووسراویان نییە. بۆ گەیاندنی مانا و جەختکردنەوە زۆر پشت بە دەربڕینی دەموچاو دەبەستن. هەروەها گشتگیر نین — هەموو وڵاتێک زمانی ئیشارەت و زاراوەی خۆی هەیە.
تەنها لە ڕێگەی خوێندنەوەی لێوەوە دەتوانیت لە ٣٠٪ وشەکان تێبگەیت. زۆربەی کەڕەکان هیچ زمانێکی ئیشارەت نازانن. زۆرێک لە زمانە ئیشارەتەکان زاراوەی ناوخۆیییان هەیە کە دەکرێت لێکدانەوەیان قورس بێت. هەموو کەڕەکان واژۆکارێکی ڕوان نین و زۆرجار پشت بە ئاماژەی بینراو دەبەستن. بۆ زۆرێک لە کەڕەکان زمانی قسەکردن زمانی دووەمیانە. زمانی ئیشارەت 4 ڕەهەندییە، فەزا و کات و هەروەها دەربڕینی دەموچاوی سێ ڕەهەندی لەخۆدەگرێت.
چۆن پەیوەندی بکەین بە ڕێزەوە لەبیرت بێت کە زۆرێک لە کەڕەکان زمانی قسەکردنی وڵاتەکەیان وەک زمانی دووەم بەکاردەهێنن. بۆیە بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ کەسێکی کەڕ، باشتر وایە بە نووسراو پرسیار بکەیت. مەپرسە مرۆڤ تا چەند دەتوانێت تێبگات، یان دەتوانێت بە لێو بتخوێنێتەوە. بەڵام وەک ڕەچەڵ ئێدواردز ئاماژەی پێکردووە، وا مەزانە کەسێک ئاسوودەیە لە زمانی نووسیندا، چونکە کەڕ بووە. هەندێک جار ڕەنگە خوێندەوارییان کەم بێت و بۆیە پێشکەشکردنی زانیاری وەک دەق و گریمانەکردنی ئەوەی کە بەکارهێنەرانی کەڕەکانت دەگرێتەوە ڕەنگە وەڵامەکە نەبێت. هەروەها وا مەزانە هەموو کەڕێک دەتوانێت لێو بخوێنێتەوە. You can see only about 30% of words on someone’s mouth. هەر بۆیە زۆرێک لە کەڕەکان پێویستیان بە ئاماژەی بینراوی زیادە هەیە، وەک دەق یان قسەکردنی ئاماژەپێکراو.
هەروەها بەکارهێنانی زمانی ڕێزدار زۆر گرنگە. کەڕەکان هەمیشە خۆیان وەک کەمئەندام نابینن، بەڵکو وەک...کەمینەی زمانەوانی کولتووری کە ناسنامەیەکی ناوازەیان هەیە. هەندێکی تریش وەک مێریل ئیڤان ئاماژەی پێکردووە، خۆیان وەک کەڕ یان لاوازی بیستن ناناسێنن، بەڵکو وەک "کەم بیستن" خۆیان دەناسێنن. کەواتە، زیاتر پەیوەستە بە تاکێکەوە کە چۆن دەیەوێت بناسێتەوە.
کەڕ (Capital ‘D’)لە ڕووی کولتوورییەوە کەڕەکان کە لە لەدایکبوونەوە یان پێش فێربوونی قسەکردن کەڕ بوون. زۆرجار زمانی ئیشارەت زمانی یەکەمە و زمانی نووسراویش زمانی دووەمە. کەڕ (پیتی بچووک ‘d’)ئەو کەسانەی کە لە دواتردا تووشی لەدەستدانی بیستن بوون. لەلایەن کەسانێکەوە بەکاردەهێنرێت کە هەست بە نزیکبوونەوە لە جیهانی بیستن/سەختی بیستن دەکەن و پێیان باشە پەیوەندی نووسراو و/یان زارەکی بکەن. سەختی بیستنئەو کەسانەی کە لەدەستدانی بیستنی سووک بۆ مامناوەندیان هەیە کە بە شێوەیەکی گشتی پەیوەندی زارەکی دەکەن و ئامێری بیستن بەکاردەهێنن.
بەگشتی ئەگەر دەتوانیت دوور بکەوەرەوە لە تێکچوونی بیستن، و کەڕ (بۆ ئەوانەی کەڕن بۆ زۆربەی ژیانیان)، کەڕ (بۆ ئەوانەی دواتر کەڕ بوون)، یان سەختی بیستن (HoH) بەکاربهێنە بۆ لەدەستدانی بیستنی بەشەکی. بەڵام بە هەر دوو ڕێگاکە، سەرەتا بە ئەدەبەوە پرسیار بکە و دواتر ڕێز لە ئارەزووەکانی کەسەکە بگرە. ڕێنماییە پراکتیکییەکانی UX لە کاتی دیزاینکردنی UI و ناوەڕۆکدا، ئەم ڕێنماییە سەرەکیانەی دەستڕاگەیشتن بۆ بەکارهێنەرانی کەڕ و سەختی بیستن لەبەرچاو بگرن:
مۆبایلەکە مەکە بە پێویست یان تاکە ڕێگەی پەیوەندیکردن. بەدیلەکانی دەق بۆ هەموو ئاگادارکردنەوە یان ئاگادارییە بیستراوەکان دابین بکە. زیادکردنی فیدباکەکانی هەستکردن لەسەر مۆبایل (بۆ نموونە، شێوازەکانی لەرزین). دڵنیابوون لە ڕووناکییەکی باش بۆ ئەوەی یارمەتی خەڵک بدەیت دەربڕینی دەموچاو ببینن. بەزۆری دانیشتنی بازنەیی باشتر کاردەکات، بۆیە هەمووان دەتوانن دەموچاوی یەکتر ببینن. هەمیشە وەسفکردنی دەنگە نەوتراوەکان (بۆ نموونە، باران، پێکەنین) لە ناوەڕۆکەکەتدا دابنێ. زیادکردنی ترانسکریپت و کەپشنی داخراو بۆ دەنگ و ڤیدیۆ. هەر بڵندگۆیەک بە ڕوونی لە هەموو ناوەڕۆکی دەنگی و ڤیدیۆدا بناسە. چەندین ڕێگە بۆ پەیوەندیکردن لە هەموو نموونەیەکدا (ئۆنلاین + بە شێوەی کەسی) دیزاین بکە. بانگهێشتی بەشداربووانی ڤیدیۆ بکە بۆ ئەوەی کامێراکەیان لەسەر بێت بۆ ئاسانکاری خوێندنەوەی لێو و بینینی دەربڕینی دەموچاو، کە تۆن دەگەیەنن. هەمیشە بەرهەمەکان لەگەڵ کۆمەڵگەی ڕاستەقینە تاقی بکەرەوە، لەبری ئەوەی گریمانەیان بۆ بکەیت.
پێچانەوە من بەردەوام وەک تۆمارێکی شکاو خۆم دووبارە دەکەمەوە، بەڵام دەستڕاگەیشتنێکی باشتر هەمیشە سوودی بۆ هەمووان هەیە. کاتێک ئێمە ئەزموونەکان بۆ هەندێک گروپی خەڵک باشتر دەکەین، زۆرجار ئەزموونەکان بۆ گروپە تەواو جیاوازەکانیش باشتر دەکات. وەک ماری ڤان دریش بە حەق ئاماژەی پێکردووە، بۆ دیزاینکردنی ئەزموونێکی گەورە بۆ دەستگەیشتن، دەبێت لەگەڵ خەڵکدا دیزاین بکەین، نەک بۆ ئەوان. و ئەوەش واتە هەمیشە ئەو کەسانە بخەرە ناو پرۆسەی دیزاینەوە کە ئەزموونی ژیاویان هەیە لە دەرکردندا — چونکە ئەوان پسپۆڕی ڕاستەقینەن. دەستڕاگەیشتن هەرگیز بە ڕێکەوت ڕوونادات — بڕیارێکی بە ئەنقەستە و پابەندبوونێکە. هیچ بەرهەمێکی دیجیتاڵی بێلایەن نییە. دەبێت هەوڵێکی بە ئەنقەست هەبێت بۆ ئەوەی بەرهەم و خزمەتگوزارییەکان زیاتر دەستڕاگەیشتن بن. نەک هەر سوودی بۆ هەمووان هەیە، بەڵکو ئەوە نیشان دەدات کە کۆمپانیایەک بۆ چی وەستاوە و بەهای چییە. کاتێک پابەندبوونت هەبوو، زۆر ئاسانتر دەبێت دەستڕاگەیشتن بپارێزیت نەک لە کۆتا خولەکدا وەکو چەقۆیەک زیاد بکەیت — لە کاتێکدا زۆر درەنگ بووە بۆ ئەوەی بە باشی ئەنجامی بدەیت و زۆر گرانە بۆ ئەوەی بە باشی ئەنجامی بدەیت. “نەخشەکانی دیزاینی ڕووکاری زیرەک” بناسە دەتوانن وردەکاری زیاتر لەسەر نەخشەکانی دیزاین و UX لە نەخشەکانی دیزاینی ڕووکاری زیرەکدا بدۆزنەوە، خولی ڤیدیۆیی 15hمان لەگەڵ 100 نموونەی پراکتیکی لە پڕۆژەکانی ژیانی ڕاستەقینە — لەگەڵ ڕاهێنانی UX ڕاستەوخۆ لە کۆتایی ئەمساڵدا. هەموو شتێک لە مێگا-درۆپداونەکانەوە تا خشتەی ئاڵۆزی کۆمپانیاکان — لەگەڵ 5 سێگمێنتی نوێ کە ساڵانە زیاد دەکرێن. باز بدە بۆ پێشبینییەکی بێبەرامبەر. کۆدی BIRDIE بەکاربهێنە بۆ پاشەکەوتکردنی 15% داشکاندن. ناسینی نەخشەکانی دیزاینی ڕووکارە زیرەکەکان، کۆرسی ڤیدیۆییمان لەسەر دیزاینی ڕووکار و UX.
ڕاهێنانی ڤیدیۆ + UX تەنها ڤیدیۆ ڕاهێنانی ڤیدیۆ + UX$ 495.00 $ 699.00
ڤیدیۆ + ڕاهێنانی UX بەدەستبهێنە25 وانەی ڤیدیۆیی (15h) + ڕاهێنانی UX ڕاستەوخۆ.100 ڕۆژ گەرەنتی گەڕانەوەی پارە. تەنها ڤیدیۆ$ 300.00$ 395.00
کۆرسی ڤیدیۆیی40 وانەی ڤیدیۆیی (15h). ساڵانە نوێ دەکرێتەوە.هەروەها وەک UX Bundle بەردەستە لەگەڵ ٢ کۆرسی ڤیدیۆ.
سەرچاوە بەسوودەکان
دیزاینکردن بۆ کەسانی کەڕ یارمەتی هەموو کەسێک دەدات، لەلایەن ماری ڤان دریسچە "ڕەچاوکردنی دیزاین بۆ کەڕ و کەڕ و بێ بیستن"، لەلایەن پۆڵ ڕۆبەرتسەوە لە دەرەوەی ڤیدیۆ کەپشن و زمانی ئیشارەت، لە نووسینی سڤێتلانا کوزنێتسۆڤا “باشترین پراکتیزەکان بۆ CC و ژێرنووس UX”، لەلایەن ڤیتالی فریدمان دەستڕاگەیشتن بە وێب بۆ بەکارهێنەرانی کەڕ ئامرازی دیزاینی گشتگیر: بیستن “ئەوە چۆنە کە لەدایک بوون بە سەختی بیستن”، لە نووسینی توانا ئەی.هاینز، م.س. “دەستگەیشتن: پۆدکاستەکان بۆ کەڕەکان”، لە نووسینی موبارەک عەلابیدون
کتێبی بەسوود
دەنگ بەس نییە، لە نووسینی سڤێتلانا کۆزنتسۆڤا ناتەبایی: چۆن گشتگیری دیزاین لە قاڵب دەدات، لە نووسینی کات هۆڵمز Building for Everyone: Extend Your Product's Reach Through Inclusive Design (+ free excerpt), by Annieژان باپتیست
