Hojii gaggeessaan olaanaa Yahoo Jim Lanzone fuula jalqabaa weebsaayitii deebisee jiraachisuu irratti

In This Article

Har’a, Jim Lanzone, kan hoji gaggeessaa olaanaa Yahoo ta’e waliin haasa’aa jira.

Bu’uuraan seenaa Yahoo gabaabsuun hin danda’amu, garuu inni gabaabaan isaa yeroo dheeraa dura Yahoo Googlef kaffalee saanduqa barbaacha marsariitii isaa irratti hojjetu, bu’uuraan ergasii wanti hundi gara cinaatti deeme. Jim waliigaltee sana cubbuu jalqabaa Yahoo jedhee waamu ni dhageessa, dhugaa dubbachuuf. Walitti makamuu fi spinout yeroo dheeraa fi yeroo baayyee ajaa'ibaa bakka qaama Verizon ture booda, Yahoo ammas dhaabbata walaba, dhuunfaa ta'eera. Akkasumas ispoortii fi faayinaansii keessatti qabeenya guddaa qaba, akkasumas, carraa hundumaa malee, email, bakka dargaggoota waliin guddachaa jiru. Gen Z Yahoo Mail ni jaallata, namoota. Dursa asitti dhageessaniittu.

Kun hundi Yahoo bu'aa fi guddachaa jira jechuudha, akka Jim jedhutti, garuu ammallee guddinni sun garamitti akka deemaa jiru gaaffii gurguddaa tokko tokkon qaba ture. Yahoo ammallee motora barbaacha sadarkaa sadaffaa irratti kan argamu yoo ta'u, reefu barbaacha haaraa AI-powered Scout jedhamu jalqabeera, garuu dhuguma qooda gabaa Google irraa fudhachuuf yaalaa jiruu? Investimentiin guddaan beeksisa aadaa irratti godhamu yeroo uumamtoonni fi dhiibbaa uumuun xiyyeeffannoo guddaa fudhachaa jiranitti falmii gaariidhaa? Akkasumas ispoortii fi faayinaansii baay’een isaa gara qumaara qajeelaa ta’etti jijjiiramuu isaatiin, Jiim appii gurguddoo interneetii irratti argaman lama waliin sarara diimaa hin qaxxaamurre qabaa?

Maamiltoonni Verge, bakka podcast keessan argattan hundatti Decoder beeksisa irraa bilisa ta’e argachuuf carraa addaa akka argattan hin dagatinaa. Asitti qajeela. Subscriber mitii? Asirratti galmaa'uu dandeessu.

Kan kana keessatti waan baay’eetu jira, jechoota chaartii Decoder org bosona tokko tokkoo fi waan namoota lama seenaa dheeraa interneetii irratti qaban wabii yeroo hunda gadi fagoo ta’e memes durii fiduuf yaalan waliin wal gitu. Yaabannoodha, Jiim immoo tapha baay’ee ture. 

Jim waa’ee ad tech irrattis nama guddaa ture, waa’ee murtee isaa kutaa daldala beeksisa Yahoo cufuu fi kutaa guddachaa jiru irratti invast gochuuf jechoota hedduu fayyadamne. Kunoo saffisaan — yoo garmalee wonky ta’e bilisaan gara kanaatti deebi’aa, akka argattan waadaa isiniif gala, hangas ulfaataa miti.

Waltajjiin gama dhiyeessii, ykn SSP, teknooloojii app, saayitiin ykn waltajjiin beeksistootaaf bakka gurguruuf itti fayyadamuu danda’uudha. Inventarii qabda — sun dhiyeessii — beeksistoonni inventarii sana bitachuuf SSP fayyadamu. Yahoo SSP guddaa qaba ture, garuu Jim waggoota lama dura waltajjii gama fedhiitiin, ykn DSP, kan faallaa kanaa hojjetu irratti invastimantii gochuuf cufe: Beeksisaan tokko namoota lakkoofsa murtaa'e bira gahuu akka barbaadu dubbata, sana booda waltajjiin kun beeksisa agarsiisuuf caalbaasii ofumaan marsariitiiwwanii fi appii hunda irratti hojjeta. Kun maallaqa guddaadha — akkaataa Google maallaqa guddaa weeb irratti argatudha, fakkeenyaaf.

DSP guddaan beeksisa weeb ykn appii keessatti qofa hin geessisu, akkasumas. Jim waa’ee CTV kan TV walitti hidhame jechuudha yeroo dubbatu ni dhageessu. Beeksisa appii streaming keessatti argamu sun hundi? Yahoo’s kan Netflix fi Spotify waliin hojjetu dabalatee DSP gurguddoon kan dhiyaatudha.

Tole: Jim Lanzone, Hojii Gaggeessaa Olaanaa Yahoo. Kunoo deemna.

Af-gaaffiin kun dheerinaafi ifa ta’uuf salphaatti gulaalameera.

Jim Lanzone, ati hoji gaggeessaa olaanaa Yahoo ti. Baga gara Decoder dhuftan.

Asitti argamuun koo guddaadha.

Si haasofsiisuuf gammachuu guddaatu ​​natti dhaga’ama. Seenaan dhuunfaa koo waan amma Yahoo ta'ee fi ati hojjettu kanaan marfamee jira. Yeroo tokko AOL keessatti hojjedheera, kunis Yahoo keessatti caccabee ture, walduraa duubaan argachuudhaan. Yahoo har'a maal akka ta'ee fi egeree weebii fi hariiroo inni networkii gurguddoo hundi keenya irratti hojjennu waliin qabu irratti baay'ee akka yaaddan nan beeka. Kanaafuu achitti waan baay’ee hiikuun waan jiru natti fakkaata.

Seenaa dhuunfaa koo Yahoo wajjin jalqabuu barbaada, sababiin isaas jalqaba koo gaazexeessummaa teeknooloojii irratti Engadget irratti yeroo inni AOL qaba turetti maxxansa tokkoof $12n argadhe. Yeroon kun yeroo baayyee ajaa'ibaa ture miidiyaa irratti sun waan ati gochuu dandeessu ta'uu isaa. Torban darbe qofa immoo, Engadget waan Static Media jedhamutti gurguraa akka jirtu beeksifteetta. Murtee Engadget gurguruuf sana keessa na galchi. TechCrunch qofa gurgurte. Asitti maaltu ta’aa jira?

Dhugumatti maqaa Yahoo hin taane isa dhumaa kan gurgurame ture. Erga Adoolessa bara 2021 Verizon keessaa spun out taanee as adeemsa portfolio fi waan hiika qabu gara fuulduraatti sababeeffachuu keessa turre. Waa’ee kanaa akka dubbannu mirkanaa’adha. 

Garuu sun hamma, “Waggoota kana hunda booda maaliif as jirra? Mirgi jiraachuu keenya maali? Mirgi injifachuu keenya maali?” Akkasumas dhuguma seenaan dheeraan gabaabduun sanaa ergama jalqabaa dhaabbatichaatti deebi'a: qajeelfama amanamaa interneetii ta'uu. Bara 1995tti, sun akka argattu si gargaaruu jechuu turemarsariitiiwwan. Bara 2026tti, gosa adda addaa hunda jechuu danda’a. Garuu bakka sanatti jabaannee jirra. Wantoota dhaabbatichi waggoota darban keessa darbe hunda booda ammallee bakka sanatti cimnee jirra. 

Yeroo as geenyu ammallee waan baay'ee qofatu deemaa ture. Daldala networkii qabiyyee geejjibaa qabna turre. Dhaabbatichi miidiyaa gosa hunda keessa baayyee fagoo fi seenaa isaa irraa fagaatee akka caalaatti walitti qabaa fi bakka miidiyaa sanaaf eessa akka deemtu akka argattu si gargaarutti fagaatee ture. Ammas waa’ee sanaa maal akka yaadnu dubbachuu dandeenya. Garuu TechCrunch, Rivals, kan nuti gurgurre, Engadget, fi qabeenya xixiqqoo biroo hedduu gidduutti, dhumarratti akkasumas AOL, Q4 keessatti deebifnee gurgurre, kanaaf gama tokkoon, waa’ee xiyyeeffannooti. Gama biraatiin immoo, qabeenya akka TechCrunch fi Engadget yeroo jennu, osoo miidiyaa hojjennu maal akka hojjennu yoo yaaddan, dhuguma oomishaalee gosoota sana keessatti hojjechaa jirruuf haala qabatamaa kennuudha. Nuti bakka oduu cabsuuf deemnu miti. Kanaafis Engadget fi TechCrunch mana kan argatan, haala lamaan keessatti, maatii maqaa daldalaa yookaan teeknooloojii irratti xiyyeeffatan yookaan miidiyaa irratti xiyyeeffatanii fi dhuguma gaazexeessummaa gosa sanaa hojjetan, kunis dhuguma waan Yahoo hojjetu miti.

Dabaree tokko qofa dabalataaf sana keessa qotuu barbaada. Ani akkan yaadutti “nuti bakka oduu cimaa miti,” sun yeroo waa’ee sanaa haala ispoortii fi faayinaansii keessatti dubbattu valence adda ta’e qaba.

Oduu sana oomishuuf ykn oduu sana dhaabbata gochuudha mitiiree? Namoota biroo hojjechaa jiraniif walitti qabaa ta'uu versus.

Sunis kutaa biraa ani baay’ee fedhii guddaa qabudha. Yahoo Artifact kan bite yoo ta'u, kunis dhuguma appii oduu AI-powered kan hundeessitoota Instagramiin jalqabame guddaa ture. Waa’ee kanaa waggoota darban keessa Mike Krieger fi Kevin Systrom waliin haasa’een ture. Sababni isaan daldala sana keessaa ba’anii Yahootti gurguraniif keessaa tokko akka, “Kana booda weeb walitti qabuuf gahaan hin jiru. Oduu weebsaayitii irratti waan hir’achaa jiruu fi dhugumatti gochi hundi hawaasummaa irratti ta’a.Akkasumas akka Artifact, waltajjiiwwan biroo hunda hawaasummaa irratti argachuu hin dandeenye.” 

Yahoo walitti qabaa dha. Kana duras akkas jechuu kee dhaga’eera. Waan amma jettudha. Gatiin asitti jiru waan hunda walitti fiduu fi dhaggeeffattoota kennuudha. Web to aggregate si jalaa dhumaa jiraa? Sababni isaas, kun anaaf rakkoo ibsituu yeroo keenyaa yeroo ammaa kana waan ta’eef.

Keessattuu sanaaf quuqama qabna. Akkasumas waa’ee motora barbaacha AI keenyaa kan jalqabne akka dubbannu mirkanaa’adha, garuu sun kutaa guddaa barruu qorannoo sana duuba jiruudha. Gatiin keenya inni ijoo oomisha sanaa maxxansitoota weeb banaa keessatti sirrii hojjechuudha. 

Garuu dhugumatti dhimmi isaanii inni guddaan Artifact waliin ture dhaggeeffattoota ture jedheen yaada, kunis qormaata namoonni baay'een qabanidha. Dhuguma rakkisaadha, keessumaa oduu keessatti, dhaggeeffattoota guddinaa ijaaruun, bara 2024 yeroo Artifact bitannes ta’e har’a. Kanaafuu oomisha baayyee sodaachisaa ta'eef bu'uura fayyadamaa baay'ee xiqqaa ture. Omishni sun immoo walitti qabaa ture. Dhugumatti maddoota hedduu rukute jedheen yaada. Yahoo waliin waan baay'ee rukunne. Maxxansitoota kumaatamaan lakkaa’amaniidha.

Qabiyyeen isaanii nu waliin akka walitti qabamu maxxansitoota waliin waliigaltee kallattiin qabaachuun dhugumatti qaama seenaa dhaabbatichaa waggoota kurnan lamaa ol duubatti deebi’ee ture. Tiraafikaa isaaniif ergina, yeroo baay'ee immoo galii qooddannaa. Sun yeroo hunda qaama seenaa Yahoo fi waan inni akka gaariitti hojjete ture. Wanti hin taane, kan akka gaariitti hin deemne baay’eedha. Garuu yeroo dhaabbaticha keessa deemnu, bakki ammallee cimaa ta'e bakka ammallee gosoota barbaachisoo ta'aniin sana hojjechaa turre ture. 

Artifact wanti nuti dhaalne tarii bakka sanatti oomisha guddaa ta'uu keenyaan miila fuulduratti isa hunda caalu akka hin taane amanuu keenya ture. Hundi keenya deeggartoota Artifact turre; Ani ture, akka dhuunfaatti. Yeroo baayyee, yeroo akkasitti acquisition gootu, isaan munge gara Borg, gara mothership. Faallaa kanaa hojjenne. Dhugumatti asxaa Yahoo app Artifact irratti qofa kaa'annee achirraa jalqabnee qofa amanne. 

Wantoota Yahoo hunda caalaa hojjetu keessaa tokko baayyee guddaa ta'uu keenyadha. Dhaggeeffattoota guddaa qabna. Akkasumas hoosii ibiddaa sana oomisha gurguddaa irratti garagalchuu dandeenya yoo isaan ijaarre. Sun qaama barruu qorannoo keenyaa akkamitti daldala kana guddifna, kunis jijjiirama guddaa akka ta’e beekamaadha.

Kun yeroo keessan dura ture, garuu yeroo The Verge bara 2011 jalqabnu, waliigaltee guddaa sindikeeshinii keenya inni jalqabaa Yahoo waliin yoo ta'u, hoosii ibidda tiraafikaa guddaan keenya inni jalqabaa yahoo.com turefuula jalqabaa. Akkasumas seenaa maaltu achitti akka kaa’amu adda baasuuf taa’een ture. Haasaa kana hunda nan godhe. Bu’uuraan, deebiin isaa, “gonkumaa hin beektu.” Kanaafuu sana booda xiinxala daataa kana hunda goonee algorithm Yahoo seenaa waa'ee qurxummii akka jaallatu hubanne. Ani qoosaa hin jiru. Jecha jechaatti qurxummii ture.

Kana nan amana.

Jimaata immoo, ani Wisconsin irraa waanan ta’eef, Fish Fridays The Verge irratti qabna turre jecha jechaatti seenaa teeknooloojii qurxummii barbaadnee tiraafikaa Yahoo kana hunda walitti qabna turre. Kunis tarii yaada koo akkaataa qabeenya miidiyaa itti geggeessu irratti dhiibbaa guddaa qabaachuu hin oolu, ammas bara 2026. Akka ati sana gochuu hin qabdu.

Hundi isaa waa’ee qurxummiiti.

Sirrii. Eeyyee. The Verge waa'ee qurxummii hunda jala jiruu kan nama rifachiisudha. Dhuguma waa’ee qurxummii qofa. [kolfa]

[kolfa] Eeyyee. Eeyyee.

Yaadni ture, "Yoo ani algoritmiin kun taphadhe dhumarratti ni deema. Kun itti fufiinsa qabaachuu hin danda’u. Kanaafuu waan itti fufiinsa qabu haala mataa isaatiin ijaarree karaa irratti tiraafikaa algoritmii hunda walitti qabuu qabna." Ammallee ilaalchi addunyaa koo kanuma: SEO ari’uu dandeenya, garuu SEOn namootaaf deemaa jira. Instagram trend kamiyyuu ari’uudhaan Stories irraa gara Reels, gara carousel tti deebi’uu dandeenya, waan Adam Mosseri akka hojjennu barbaadu hunda, garuu sun itti fufiinsa hin qabu. 

Gaaffii kana waa’ee walitti qabaa fi kutaalee oduu isiniif gurguruu kanin gaafadhu Yahoo akka walitti qabaa dhaggeeffattootaatti kutaalee oduu sanaaf itti fufiinsa qabaachuu danda’aa jedhee waanan yaaduuf. Sababni isaas wanti ani argaa jiru Google akka madda tiraafikaa ta’ee deemaa jira. Twitter ykn X kana booda nama kamiif iyyuu liinkii hin ergu, kanaaf akka madda tiraafikaa tokkootti, sun ni deema. Rifaralli gara kutaalee oduu gadi bu'aa jira. 

Akkasumas haala uumama cufaa qofa yeroo ilaaltan miidiyaan teeknooloojii gadi bu'aa jira. Miidiyaan gadi bu'aa jira. Gaazexoonni cufamaa jiru. Bakka sana keessatti akka walitti qabaa tokkootti, waa’ee daayinamikii sanaa ni yaaddaa? “Yoo itti fufiinsa hin qabnu ta’e, dhugumatti wantoota walitti qabuuf gahaa hin qabnu”?

Ilaalaa, Yahoo waggoota darban keessatti walitti qabaa ta’uu irraa waan tokko akka argate ifaadha, kanaaf guutummaatti ofittummaadha jechuu koo miti. Garuu hanga jalqabaatti yoo deebinu, gaheen Yahoo namoonni marsariitii akka argatan gargaaruu ture mitiiree? Sana booda appii, achiis seenaa waggoota darban. Garuu asitti sana dhuguma akka ciminaatti fudhanneerra, tiraafikaa gara gadiitti erguuf gargaaruun, maqaa sana akka ijaartan isin gargaaruun hojii keenya ta’uu isaa. Bakka tokkotti jirra. SEO qabna jechuu kooti, ​​haala wal fakkaatu keessa akka jirru beekamaadha. Achiis galata guddaa qaba, daawwannaan keenya %70 ol kallattiin kan raawwatamudha. Gama daldalaa sanas ijaarree jirra. 

Kanaafuu waan ati jettu naaf gala, balaa jala jira jedheen yaada. LLMn sababa guddaa balaa jala jiraniif tokko natti fakkaata, haala AI Google keessatti qormaata guddaa ta’a. Samii keessaa paayi ta’uu hin oolu, garuu seenaa barbaacha tokko tokko qaba, kanaan duras wantoota gareen koo ijaare tokko tokkoon kun ta’uu argeera. 

Industirichi wantoota amma Yahoo Scout waliin hojjenne tokko tokko yoo koppii godhe, bakka nuti baay’ee kaayyoodhaan calaqqisiifnee fi baay’ee ifatti walitti hidhannee fi duubatti jilbeenfannee namoota qabiyyee LLM’n daakuun uumaman deebii isaan chatbots waliin kennaa turan uumuuf tiraafikaa dabalataa gara gadiitti erguuf yaaluun homaa miti. Kan keenya baay'ee barbaacha aadaa fakkaata akkasumas caalaatti keeyyata irratti kan hoogganamudha. Chatbot akka nama ta’ee hojjechuu fi hiriyyaa kee ta’uuf yaalu miti. 

Dhimma beeksisa malees, kan irrattis haasa'uu dandeenyu. Beeksisni Kilaawud sun, interfeesii nama rifachiisu sana chatbot wajjin, nuti akkas hin goonu. Garuu babal’istoota wajjin waan baay’ee ifatti walqabsiisna. Nu qofaaf osoo hin taane, gara fuulduraatti motoroota biroof, sun caalaatti wantoota kanaaf interfeesii fayyadamaa akka ta’u abdii qabna. Maxxansitoonni sun ni mala, maxxansitoonni fayyaa yoo hin taane deebii guddaa kennuudhaaf qabiyyee itti fayyadamnu hin qabaannu.

Dhugumatti Google osoo jalqaba karra keessaa ba’anii interfeesii baay’ee walfakkaatuun xumura jedheen yaada. ChatGPT gabaadhaaf erga isaan rukutee booda, haa ta'u malee sun ta'e, namoonni gara ChatGPTtti akka hin dhiigneef catch-up taphachuu qabu turan. Maaliif akka kana godhan nan mararfadha, garuu bakka indaastirichi itti qilleensa’u sana akka hin taane abdiin qaba.

Google amma maxxansituu isaanii waliin sarara walxaxaa irra deemaa akka jiru arguu dandeessuhariiroo, bu’aa isaanii keessatti walitti hidhamiinsi meeqa akka jiru, akkaataa isaan beeksisa walitti makuu wajjin. Haaluma walfakkaatuun, ChatGPT fi OpenAI akkasumas sarara walxaxaa irra deemaa akka jiran arguu dandeessu, mitiiree? Muuxannoo beeksisa isaanii sirriitti hin hubanne.

Garuu achitti madaa'an, akkan yaadutti, akka tasaa miti. Qorattoonni ijaaramaniiru. Kanaafuu, beekamaadha, walqunnamtiin fayyadamaa inni jalqabaa caqasoota baay'ee qaba ture. Yuunivarsiitii tokko keessatti namni tokko waraqaa qorannoo barreesse fakkaata ture. Kun akka tasaa maal fakkaachuu akka qabuuf interfeesii ta'uu isaatti duubatti deebi'e. Garuu deebii guddaa kennuudhaaf akkasitti mul’achuu fi hojjechuu qaba. Tiraafikaa gara gadiitti erguuf kana caalaa gochuu dandeenya jedheen yaada, kana gochuufis yaalneerra. Ammallee dafee waan ta’eef tarii sun oomishaalee hedduu keessatti qilleensa’a. Beeksisni akka hojjetuuf, akka barbaachisu beekamaadha.

Gaaffiin koo inni biraa asitti kanuma natti fakkaata. Gama beeksisa daldalaatiin waan baay’ee akka hojjette nan beeka. Kutaa tokko tokko gurgurteetta, kutaalee biroo tokko tokko irra deebitee yaaddeetta. Gara sanatti dhufuu barbaada. Garuu mee waa'ee daayinamikii tiraafikaa gara gadiitti erguu sanaa qofan gaafadha. Dorgomtoonni kee kamiyyuu waan kana hojjechaa jiran miti. Iddoo biqiltuu isaanii dallaa qabu keessatti tiraafikaa baay’ee qabachaa jiru. Bifa baay’ee fi baay’ee uumuutti jiru. Hundi isaanii viidiyoo scrolling ta’uu irratti walitti qabamaa jiru. Ati qofa arguu dandeessa mitiiree? Wanti hundinuu dhuma irratti jijjiirama walitti dhufeenyaatiin gara qamadii jijjiirama.

Ati guutummaatti akkas hin goone. Qabeenya Yahoo irratti xiqqoo fi bobs of ittu jira, garuu mala kana guutummaatti hin fudhanne, "Tolee, iddoo biqiltuu kana dallaa itti cufna. Qabiyyee isaa ni bitanna. As kaa’a. Hundi isaa muuxannoo tokko yoo ta’u sana booda akka barbaannetti jijjiiruu dandeenya.” Tiraafikaa gara gadiitti erguuf waan waadaa galte fakkaata. Sun eessaa dhufa? Sun amantii dhuunfaatti qabame qofaa? Sun yaada (idealist) dha? Moo sanaafis sababni daldalaa jiraa?

Haala kana keessatti kanneen armaan olii hunda ta'uu danda'a jedheen yaada. Waa’ee kanaa Pollyanna ta’uu qofa ta’uu dandeenya ykn adda baasuudha jennee yaaduu dandeenya ykn waanuma fedhe. Garuu hunda dura namoonni gara babal’istootaatti gadi bu’uu barbaadu jennee yaadna. Lammaffaa, qabatamaan maddoota sakatta’uu ykn hordofuu fi odeeffannoo dabalataa argachuuf deemuu danda’uun fedhii fayyadamtootaa garmalee ol’aanaadha jennee yaadna. Barbaacha keessatti barbaachisummaa fayyadamaatif ijoodha, kunis dhuguma bakka nuti itti taphachaa jirrudha. 

Nuti moodeela afaanii guddaa miti. Bakka ati koodii itti dhuftu ta’uuf hin deemnu. Dhuguma Scout akka motora deebii tokkootti jalqabneerra. Kutaan sanaa gahee aadaa motorri barbaacha tokkoo ti. Akkasumas muuxannoo motora barbaacha keenyaa keessatti walitti makamee jalqabna. Kanaafuu kan get-go irraa caalaatti wal fakkaata. 

Garuu gatii ijoo oomisha keenyaati, mirkanaa'aa dha. Irra deebiin yaaduu baay’ee gochuu qabna turre. Fuulli jalqabaa Yahoo bara 2021 dhaalne waggoota darban keessa gara oduu caalaatti clickbait ta'uu fi portal ta'uu irraa fagaatee ture, akkamitti akka sun ta'eef mararfannaa guddaa qaba. Seenaa dhaabbatichaa keessaa hamma qotuu dandeenya turre. Karaa hunda gara cubbuu jalqabaa barbaacha Googlef kennuutti deebi'a jedheen yaada, kunis waan ta'edha. Googlen rukutame jechuun maqaa dogoggoraati. Yahoo search illee hin hojjenne. Waliigaltee dhaabbataa hojjetan.

Sirrii. Googlen kan hojjetu.

Akka waan Google har'a, fuula bu'aa barbaacha hunda irratti, asxaa ChatGPT waliin ChatGPT waliin walqabsiisee fi mirga kanaaf ChatGPT kaffalee ta'a jechuun ni danda'ama. Kanatu Yahoo Google’f kenne June 2000. Yeroo sanaa kaasee dhaabbata adeemsa Google fi sana booda Facebook irratti mul’atu irratti qabsaa’aa ture. Achiis akka dhaabbata mootummaa qabsaa'aa jiruutti filannoo sirrii gochuun qofti rakkisaa ture. Garuu yeroo sanatti, muuxannoo poortala irraa kan fagaate, kan namoonni baay'een dhuguma gatii guddaa kennan natti fakkaata — tarii hamma Google gatii guddaa kennan baay'ee miti. Kanaaf achitti awwaara waraanni baay'ee ture.

Yeroo fudhannu dhuguma oduu kana ture. Akkasumas namoonni fuula jalqabaa keenya keessatti faayidaa dabalataa barbaadu jennee yaadna. Gara Oduu ykn gara Ispoortii ykn Faayinaansii gadi bu'uu danda'u, garuu bakka sanatti, kanaaf caalaatti walitti qabama. 

Sunis sababa viidiyoo bifa gabaabaa argitan keessaa tokkodha, sababiin isaas sun dhugumatti karaa sirrii oduu fi odeeffannoo itti fayyadamtan ta’eera. Garuu walitti qabamuun waan namoonni dhuguma nu irraa barbaadanidha jennee yaadna. Sana akka gaariitti hojjechuuf immoo qabiyyee hunda kan uumnu ofuma keenya hin ta’u. Babalʼistoota wajjin walitti hidhamiinsa uumuu qabnaakkasumas tiraafikaa isaaniif erguu.

tQabiyyee moodeelota afaan gurguddoo jalqabaa keessa seeneef hayyama hin gaafanne. Har'as namni hundi achi ba'uuf Google barbaachisa. Namoonni akka si sardaman gaafachuu dandeessa, dhaabuu fi dhiisuu erguu dandeessa, garuu ittisuun baay’ee rakkisaadha. Garuu tokkoon tokkoon moodeela afaan guddaa tokkoon tokkoon isaa isa jalqabaa sana keessatti qabiyyeen isaa qofa fudhatame. Eeyyee immoo, sun dogoggora ture jedheen yaada.

Sababni ani kana irratti akka malee dhiibaa jiruuf, tokko, walitti qabaan tokko waa’ee dhiyeessii haala kanaan yeroo dubbatu dhaga’uun waan nama haaromsu natti fakkaata. Yeroo baay’ee hin ta’u. Dorgomtoonni kee gurguddoon hundis, tokko, hundi isaanii gara viidiyootti pivoted ta’aniiru. Karaa kamiinuu yoo ta’e, gara viidiyootti pivoted ta’aniiru. Garuu walitti qabatoota gurguddoo yoo ilaaltan, akkasumas irra caalaan isaanii waltajjii hawaasummaa fakkaatu, qabiyyee isaaniif homaa hin kaffalan. 

Instagram dhiibbaa Instagram irratti homaa hin kaffalu. Hundi isaa waliigaltee maqaa (brand deals) oliif gadi ta’a. X galii qooduun X hojjechaa jiru hunda qaba, garuu baay’ee ajaa’ibaa waan ta’eef wantoota ajaa’ibaa kan kakaasu waan ta’eef maxxansitootaaf waan lakkaa’amu natti hin fakkaatu. Reetiin YouTube gadi bu'aa jira. Namoota YouTube Shorts hojjetan yoo gaafattan YouTube irratti maallaqa gahaa hin argatan. Daayinamiksii Google, Google qabiyyee kanaaf kaffaltii kaffalee hin beeku. Cubbuun jalqabaa daldala maxxansaa kanaa, Jonah Peretti’n BuzzFeed waliin akka malee vaayirasii ta’uu akka danda’u amanuu isaati, haala waliigaltee geejjibaa keebilii gosa tokkoo kan gonkumaa hin dhufne keessatti Feesbuukiin maallaqa isaaf kaffaluuf akka dirqamu ture. 

Babalʼistoonni kun hundinuu karaa tokkoon dhagaa rukutaniiru. Hundi isaanii irratti bu’aniiru, “fayyadamtoonni meeshaa sana bilisaan nuuf tolchu.” Dhaabbileen kun hundinuu ejjennoo adda addaa qabu, karaa adda addaatiin dorgomu, garuu yoo ilaaltee ija qooqa qofa, hundi isaanii akka, “Homaa kaffaluu hin qabnu, sababiin isaas fayyadamtoonni viidiyoo bilisaan ni hojjetu.Waraanni dargaggoota umrii kurnanii keessa jiran kan waan fedhe hojjennullee asitti mul’atu jira.”

Atis, “Lakki, qabiyyee kutaalee oduu kana tokko tokko irraa argachuuf maallaqa tokko tokko kaffaluu qabna sababiin isaas fedhiin fayyadamtootaa tokko tokko waan jiruuf” jechaa jirta. Margiin sun akkamitti siif hojjeta? Asitti namni hundi eessaa maallaqa argachaa jira?

Tole, haala keenya keessatti, rev shares ni jira. Kanaafuu qabiyyee sana abbummaan qabachuuf cheekiin barreessaa hin jirru. Dhuguma waliigaltee hawaasummaa keenya. Akkasumas yaadadhu, barbaacha waliigaltee hawaasummaas qaba ture, innis, “ati nuti si sardamnu, achiis nuti snippet ni qabaanna, achiis tiraafikaa siif ergina.” Barbaacha keessattis, kanatu nuti itti deebi’uu fi indaastiricha itti deebisuuf yaalaa jirra. 

Yahoo hafeef, garaagarummaan jiru, oomisha amma maqaa dhaheessite hunda keessatti, maxxansitoonni qabiyyee bespoke kan waltajjii sanaaf ta’u uumuu isaaniiti jedheen yaada — tiwiitara, maxxansa Instagram, viidiyoo YouTube — yookaan dhaggeeffattoota achitti walitti qabdee fi/ykn immoo qabeenya ofii keetii deebisuudhaaf maqaa ijaaruu jalqabu jedhanii.

Haala keenya keessatti, qabiyyee sana keessaa muraasa maqaa kee waliin achitti fayyadamaa jirta, akkuma guyyoota qurxummii irraa beektu, achiis gara gadiitti si geessa. Kanaafuu moodeela adda ta’e qofa. Akkasumas moodeela keenya keessatti, qabiyyee maxxansaa baay’ee caala, ati oomisha naaf uumuu wajjin wal bira qabamee yoo ilaalamu, kunis dhuguma waan namni hundi bakka biraa hundatti hojjetudha.

Mee kana gara Engadget fi TechCrunch tti deebisee dabaree tokko dabalataaf qofan fida. Achiis waa’ee akkaataa ati Yahoo caaseffattee fi, keessumaa, gama beeksisaatiin maal akka hojjettu dubbachuu barbaada, sababiin isaas ani achitti baay’een fedhii qaba. Bakka kutaa oduu fi garee gulaalaa itti geggeessitu kana keessaa yeroo baatu, caasaan baasii sun addunyaa kanaaf dheeraa dha jettee yaaddaa? Waliigalteewwan sindikeeshinii Yahoo kan kutaalee oduu addunyaa hunda deeggaran qofa ta’uu hin danda’u mitiiree? Tuutni maallaqaa biroo tokko tokko, tuuta galii biroo tokko tokko, tuuta adda addaa tokko tokko jiraachuu qaba.

Daldala kana hojjechaa turte. Ati keessaa bahuu filatte. Carraa daldalaa isaaniif ta’u waan hin argineef qofaa? Moo rakkoolee sana irratti duuluu qofa hin barbaanne?

Qabiyyeen ati uumtuu fi caasaan baasii sanaa gosa beeksisa ati harkistu wajjin walsimuu qaba.Kanaaf yoo hunduu sagantaa ta’e, hojjettoota gatii olaanaa ykn gatii olaanaa oomishuuf hin dandeessu. Daldaltoonni karaa irra jiran sababa kanaan gama dogoggoraa P&L isaaniitti galaniiru. Isaanis CPM baayyee gadi aanaadhaan kaffaltii hojjettootaa fi maallaqa argatu. Qabiyyee keessa hin jirru jechuun dogoggora, sababni isaasgosa qabiyyee nuti uumnu qofa. Utubaaleen keenya sadan oomishaaf walitti qabama olaanaa, tuuta deetaa abbaa qabeenyummaa, fi waan nuti haala dubbiif anchors jennudha. Kanaafuu sun dhuguma qabiyyeedhaaf qabiyyee dha.

Ispoortii keessatti qabiyyee baay’ee hojjechaa jirra. Amma torbanitti sa’aatii 60 viidiyoo jalqabaa hojjechaa jirra. Faayinaansii keessattis kanuma. Maashaa sana ijaaraa turre. Podcast NBA lakkoofsa tokkoo Kevin O’Connor waliin qabna. Podcast MMA lakkoofsa tokkoo Ariel Helwani waliin qabna. Qabiyyee hedduu hojjenna. Garuu qabiyyee oduu cabsaa miti. 

Yeroon as gahu, rippoortara Waayit Haawus qabna turre. Asoosheetid Prees waliin dorgomaa turre, kana keessaa bahuu barbaanne. Waa'ee TechCrunch yoo yaaddan, achuma handle Twitter irratti akkas jedheera. Akka, “Iskooppii nuuf ergaa” ture. Isaanis oduu cimaa turan, yeroo tokko tokko waa'ee keenyaa, kunis haqa qabeessa.

Garuu bara Tim Armstrong’s akkas gochaa akka turan nan yaadadha. Sunis waan guddaadha. Garuu gosa qabiyyee nuti oomishaa jirru miti qofa. Shams Charania ispoortii fi Adrian Wojnarowski isa dura NBA keessatti, yeroo sanatti Yahoo irraa jalqaban. Akkasumas, ilaalaa, oduun ni caccaba, baay’ee dafee akka tamsa’u qofa yaadne, yeroo baay’ee ESPN irrattis galata hin argattu. Yeroo hunda SportsCenter irratti oduun sun eessatti akka cabe hin dubbatan. Achiis beekamaadha, sana booda jarreen sana hatanii waggaatti doolaara miiliyoona 10 kaffaluun qilleensarra oolan. Kanaafuu akka tapha nuti murteessineetti namoonni dhuguma waan nutti dhufan akkas miti. Dhuguma walitti qabaa ta’uun caalaa, sana booda haala guddaa kennuu dandeenya. 

Ispoortii fi faayinaansii keessattis, walitti qabuu qofa osoo hin taane, oomishaalee garmalee barbaachisoo ta’an, kan akka Faantaasii qabaachuu keenyaan xiqqoo adda. Waltajjiiwwan jalqabaa lamaan keessaa tokko taane kan jalqabaa fi Faantaasii fi Ispoortii. Taphoota haaraa Faantaasii kana hunda kan jalqabnu qabna. Akkasumas beekamaadha, faayinaansii keessatti ammallee portfolio keessan hordofuu fi qorannoo fi odeeffannoo waa’ee isaa argachuuf lakkoofsa tokkoffaa taanee jirra. Brian Sozzi fi garee isaa Faayinaansii irratti haa ta’u, ykn KOC fi wantoota sana Ispoortii irratti haa ta’u, gochoota vertikaalota sana keessatti fudhachuuf deemtaniif haala qabatamaa kennaa jirra.

Hin yaadda'in. Asitti sekondii tokko keessatti gara walitti bu’iinsa ispoortii fi faayinaansii dhufna. 

Kun gaaffilee Decoder'f bakka guddaadha. Dhugumatti kana isin gaafachuu barbaada. Amma daqiiqaa tokkoof CEO taatee jirta. Yahoo marsaa fi garagalchuu gosa hunda keessa darbee jira. Yeroo tokkotti, Verizon irratti AOL waliin waan Oath jedhamutti squished ta'e, kunis baay'ee burjaaja'aa ture. Erga Apollo Global dhaabbaticha bitee booda hoji gaggeessaa olaanaa taate. Dhaabbata dhuunfaa ti. Namoonni baay’ee muraasni, “Ani hoji gaggeessaa olaanaa Yahoo ta’uu qaba,” jedhanii ofitti yaaduudhaan, achiis hojii sanaaf gaaffii fi deebii gochuuf deeman. Sana keessa na deemsi. Dirreen maal ture? Deekii hojjetteettaa? Akkamitti hojjete?

Baayyee adda ture, dhugaa dubbachuuf. Caamsaa 2021 bitatan.Adoolessa bara 2021 cufame.Akkasumas namoota adda addaa naannoo indaastirichaa jiran hedduu, namoota isin beektan, kan ani beeku, waa'ee Yahoo irratti cimina hojjechuu fi bitachuu qabaachuu fi dhiisuu isaanii haasa'aniiru. Bu'uuraan bakka hojii koo hunda irratti Yahoo waliin dorgomeera. Garee hojii raawwachiiftuu hunda nan beeka ture. Waggoota darban keessa isaan waliin mataa mataatti wal qabadheen ture. Waggoota darban keessatti wantoota murtaa’an irratti isaan waliin hiriyoota nan godha ture. 

Yeroo hundumaa akaakayyuu jijjiirama hundaati jedheen yaada ture, qaama muraasa isaaniis ta’eera. Reefu isaan hojjechuu jaalladheera. Dhimma koo irrattis gara ibiddaatti fiiguu barbaade. Gatii sirrii ta'een argachuu yoo dandeesse waan guddaa akka ta'e baay'een sammuu ture, .

Waliigalteen sun erga cufamee booda, haasawaan sun battaluma sanatti gara gaggeessuuf fedhii qabaachuu fi dhiisuu isaatti garagale. Ani immoo akkan ture beekamaadha. Kanaafuu karaa bitachuuf gorsaa fi galtee koo malee pitch deck hin turre. Achiis ganna sana keessa, osoo isaan hin cufamin, marii ani ittiin gaggeessuuf dhufu ta'ee xumurame. Dhaabbilee biroo keessa ture bakka ofitti yaadne akka, “Oo, garee hojii raawwachiiftuu keenya achitti fudhannee qabeenya sanaan isaan waliin dorgomuu dandeenya. Mee dorgommiin Olompikii sun akkamitti akka deemu haa ilaallu.” Sana yaaluun barbaanne.

Waggaa 30f jedhamee kan hojjetame ture. Yeroon osoo bara 2010 argadheera ta’ee yeroo baay’ee adda ta’etti argachaa tureykn bara 2005 ykn yeroo biraa. Garuu qabeenyi ammallee garmalee cimaa ture. Eeyyee, kutaan gaaffii keetiis nan hubadha, innis PE dha. Akkasumas namoonni bakka koo jiran akka idileetti deemuun akkas gochuu barbaadu? 

Ani abbaa qabeenyaa ta’ee ture. Dhaabbilee lama jalqabeera. Moguls miidiyaaf hojjedheera. Waan gosa hunda hojjedheera. Ilaalchi ani sana irratti qabu immoo haqa, yeroo hunda nama tokko tajaajiluu qabda; boordii kee ti, gabaa ummataati, hogganaa dhuguma cimaadha, eenyullee haa ta’u. Akkasumas akka Reed Rayman, kan Apollo keessatti michuu ta'ee fi waliigaltee kana hojjete, dhuguma nama qaroo, dhuguma gurbaa gaarii ta'ee, akkasumas dhuguma michuu gaarii akka taanu natti dhaga'ame, private equity duuba jiraatus ta'e VC ykn nama biraa.

Tole egaa, dhugaa dubbachuuf, mee waa’ee PE piece isaa si gaafadha, sababiin isaas ati sirrii waanan dubbatteef ani waa’ee sanaa baay’ee fedhii qaba. Yeroo baayyee dhaabbati PE qabeenya gadi bu'aa jiru karaa gadi bu'uu qofa yaabbachuuf bita. Hanga ammaatti wanti ati dubbatte hundi guddinadha mitiiree?

Daldala sanatti deebi’anii invast gochuuf kaappitaala gahaa kennaniiru moo maallaqa ciruu fi irra deebiin ramaduu qofaan sochoosaa jirtuu?

Waan lama nan jedha. Tokko qabatamaan kaappitaala dhiyeessaa turuu isaaniiti. Dhugaa dubbachuuf ganama kana walgahii tokko irratti waan gurguddaa nuti dubbannu hojjechuuf kaappitaala dhiyeessaa turan. 

Muuziqaan hamaan sun yeroo dhaabbati dhuunfaa maallaqa siif dhiyeessu ni taphataa?

Lakki osoo Reed waliin wal bartee akkasitti hin yaaddu turte.

Akka leellisaa seexanaa ti?

Lakki garee waliigaltee tasumaa akkas hin taane qabna. Akkasumas waa’ee PE biroo hin beeku... Dhaabbilee PE biroo waliin hin hojjenne.

Sirrii.

Lakki, dhuguma yeroo hundumaa guddaa swing gochuu barbaadaniiru. Yeroon jalqabe yoo deebitan, ammas onnee Covid fi crypto boom fi stonks ture, yeroon boom tokko ture, achiis wanti xiqqoo goge, achiis boom AI. Kana keessa darbinee jirra. Kanaafuu wanti nuti kaappitaala sanaan hojjechuu ilaalle adda ture. Karaa irratti wantoota gurguddoo osoo hin taane wantoota xixiqqoo bitachuudhaan xumurree jirra, garuu isaan waan gurguddoof baay’ee ka’anii karaa irratti bu’aa baay’ee guddaa kana gochuuf yaalaa turaniiru.

Boba'aa mataa keenyaa hojjechuuf amala qabna. Kanaafuu asitti hir’inni tokkollee garee kootiin tarsiimoodhaan hin murtoofne, gara Apooloo dhaqee, “Heey, kana gochuuf jirra” jedhee akka hin jirre waadaa isiniif gala. Kutaalee beeksisa teeknooloojii maallaqa guddaa dhaban lama cufne, gareen keenyas kana gochuuf yaalu kana qofa ture. Kanaafuu nuti, bu’aa guddaa qabna jedheen yaada, bu’aa guddaa qabna, waaqolii PE quubsuuf baajata keenya caalaa doolaara tokko argachuun nu hin barbaachisu. Adeemsa karoora keenya keessatti waggaa waggaan sun maal akka ta’u irratti waliigalameera.

Akkasumas mirkanaa'aa dha yeroo jijjiirama motora galii irratti goonu, waggaa tokkoof achitti xiqqoo dicey ture. Sun haalli “Indiana Jones warqee bakka buuse” waan ta’eef sana irratti utaalcha amantii nu waliin fudhachuu qabu turan. Garuu hanga ammaatti shaakala baasii hir’isuu PE-driven ykn waanuma fedhe keessa hin darbine.

Caqasa Apollo irraa Yahoo bu’aa invastimantii saffisaa isaan hanga ammaatti argatan ta’uu isaa argeera. Dhaabbata dhuunfaa ta’uu kee nan beeka. Deebiin sun maali? Fayyaan bu'aa qabaa? Doolaara tokko qofa kan isaan baasan caala?

Lakki, bu'aa guddaa qaba. Akkasumas ilaalaa, galii hin ibsinu, garuu biliyoonaan lakkaa’ama. Lakkoofsi sun kan naanna’e sababiin isaas ani dhaabbilee ad tech kanneen sarara olaanaa baay’ee oofan garuu sarara gadii baay’ee hin oofan sana waliin galii badaa baay’ee waanan ba’eef. AOL galii fi bu'aa guddaa ture sun immoo ba'e. 

Garuu galii biliyoonaan lakkaa'amu keessa jira. Bu'aa guddaa qaba. Doolaara tokkoon bu’aa hin qabu. Dhaabbata dhuguma yeroo dheeraaf dhaabbata mootummaa qabsaa’aa ta’uu isaatiin gatii kaffaleef, sirriitti ilkaan dorgomtoota gurguddoo tokko tokkoo laaqana isaa nyaachuuf dhufaniif, karaa irratti dhuunfaa ta’uun gaarii ta’eera, abbaa qabeenyaa PE ta’us ta’uu baannu, jijjiirama kana baay’ee gochuu danda’uun keenya. Maallaqaan bakka baay’ee fayya qabeessa ta’e keessa jira.

Mee waa’ee jijjiirama sanaa haa dubbannu. Dhugumatti gaaffilee Decoder lamaan tartiiba yeroo baay’ee godhu caalaa faallaa ta’een isin gaafachuufan jira. Murtoo baay’ee gooteetta. Akka waan teessee Google Docs bantee “Yoo Yahoo fiige...” jettee tarree rasaasaa hojjettee beektu hin fakkaatu. Garuu murtoo baay’ee gooteetta, .murteewwan daldala tokko tokko keessaa ba’uu dabalatee. Murtoo akkamitti goota? Bu’uurri kee maali?

Podcast kee yeroo dheeraaf waanan ilaaleef gaaffiin sun akka dhufu beeka, deebii bullshit tokko tokko fiduu qofa hin barbaanne. Sababni isaas tokko tokko dhaga’eera, akkasumas akka waan Piitar Drucker ykn waan akkasii barreessuu yaalanetti dhaga’ama. Ani akkas gochuuf yaaluun hin deemu qofa. 

Ani dhaabbata sooftiweerii dhaabbataa tokkoof CEO dogoggoraa dha. Ani dhaabbata nyaataa tokkoof CEO dogoggoraa dha. Garuu hojii koo guutuu interneetii fayyadamaa hojjedheera. Isaan jalqabeera, gurguddoo fudhadheera, waan industirii kana keessatti arguu dandeessan hunda argeera. Murtoo gochuun immoo baay’ee salphaadha. Odeeffannoo isaaf ta’u argachuun caalaatti rakkisaa natti fakkaata. Gareen koo murtoo gochuuf baay’ee ariifadha jedhee sitti hima jedheen yaada. Osoo ofii isaanii hojjetanii naaf wayya, waa'ee caasaa org fi maaliif akkas ta'e dubbachuu dandeenya. Waan asitti ta’uuf ani ofii kootii gulaalaa olaanaadha. 

Bu’uurri isaas ija ergama keenyaatiin ta’uun isaa hin oolu. Ani tuuta gatiiwwan Enron dallaa irratti hin qabu, akka qulqullina, kan homaa hin qabne. Sana irrattis ilaalcha qabna. Kanaafuu dhuguma akkas miti. Garuu dhuguma maaliif as akka jirru, maal gochuuf akka yaalnu, karoorri keenya waggaa kanaa maal akka ta’e kan agarsiisudha. 

Hojiin koo dhuma guyyaa irratti guddina. Sana akka barbaaddetti uffachuu dandeessa turte. Hojiin koo kanuma. Sun hojii CEO kamiyyuu natti fakkaata, yoo dhaabbata Series A taatellee.

Kanaaf immoo waan hojjechuuf yaalaa jirruuf leensiin sun baay’ee salphaadha. Eenyu akka taanee fi maal ta'uu akka qabnu ni beekna. Akkasumas lafee dugdaa kitaabichaa maal akka ta’ee fi fuula sana keessaa ba’uu jalqaban akkuma gara fuulduraatti deemnu ni beekna. Waggoonni lamaan jalqabaa as ture, yeroo jijjiiramaa ture. Innis Covid fi sana hunda keessa darbuu fi Verizon irraa baafamuu qofa osoo hin taane, dhugumatti dhaabbata kana deebifnee dhaabbachuu qabna turre. Nuti Yahoo tokko miti. Kun dhaabbata haaraa dha — kan, PS, [jalqaba waliin hundeessaa Yahoo] Jerry Yang invast godhe, inni invastaroota keenya keessaa tokko ture — kan maqaa Yahoo jedhu deebifnee itti kaa’an. 

Hojiin jijjiiramaa waggoota lamaan jalqabaa ta’e hundinuu sadarkaa oomishaalee deebitee fooyyessuu jalqabuuf mirga argachuu dandeessutti si geesseera. Sababni isaas dhuma irratti nuti dhaabbata oomishaa waan taaneef wantootni kun gaarii ta'uu dhiisii ​​xuuxuu dhiisuu qabu turan.

Ammas, keessa jirra, marsaa sadaffaa nan jedha, innis dhukaasa goolii irratti fudhachuu eegaleera. Kanaaf murtoon yeroo hunda yeroo marsaa sana keessa darbitu adda ta’uuf deema.

Gaafii biraa kana. Waa’ee dhaabbaticha irra deebiin gurmeessuu, ciccitaa kana booda si hin barbaachifne ofirraa baasuu baay’ee dubbatteetta. Yahoo har'a akkamitti caaseffama murteewwan gara caasaa sanaatti si geessan irratti akkamitti buute?

Innis caasaa konglomereetii ykn poortifooliyooti. Waggoota dura dhaabbata biraa keessatti akka tasaa caasaa sanatti duubatti deebi'eera. Kun dhugumatti konglomeraayitii afraffaan ani qaama isaa ta’e, IAC irraa eegalee, kan Ask Jeeves guyyaa sanatti bite.

Gogaa furdaa qabda fira koo.

Haala sana keessatti dhaabbilee 60 kan walitti qabaman yoo ta’u, irra caalaan isaanii walitti dhufeenya tokkollee kan hin qabne ture. Akkasumas yeroo gorsaa ta'ee Jack Welch waliin gara dhaabbata hojiitti jijjiiruuf yaaluun darban,. Sun qofa hin hojjenne sababiin isaas Ticketmaster Ask fi search LendingTree ykn daldala kataloogii wajjin waan wal qabatu hin qabu ture. Kutaaleen IAC adda addaa baay’ee ta’an kan wal hin fakkaanne qofa turan.

Garuu bara CBS kootti maqaaleen daldalaa hundi dhaabbilee interneetii fayyadamtootaa turan. Jalqaba irratti yeroo hunda hogganaa oomishaa ykn hundeessaa waanan tureef, ani allaattii slop ture. Ani akka, "Oo, guddaadha. Maqaawwan 25 kun hundinuu Faantaasii dabalatee naaf gabaasuu danda'u. Faantaasii SportsLine irratti taphachuu jalqabe, tole, amma sana fiiguu nan danda'a." 

Akka waggaa tokkoo keessattis waan hundumaa ol qabadhee akkan jiru ifa ta'e. Gabaasa kallattiin 25 qabaachuu hin dandeenye. Garee walfakkaataa taʼeen isaan gurmeessee, hoggantoonni waliigalaa tokkoon tokkoon daldalaa itti gaafataman turan. Caasaan sun waan guddaa hojjete. Sana federaalaa fi naannoo jennee waamuuf dhufne, bulchitoonni naannoo hunda dinagdee mataa isaanii qaban, yeroo baayyee bakka mataa isaanii, aadaa mataa isaanii qaban akka jiran, sun immoo gaarii ture. Akkasumas sadarkaa federaalaatti sababni IRS lama ykn FEMA lama qabaachuuf hin jiru, .faayinaansii fi seeraa fi HR fi wantoota biroo tokko tokko irratti.

Akkasumaan sitti himuu danda’aa, ati na ajjeesaa jirta. Tim Armstrong’s reorg at AOL maal akka ta’e kan bu’uuraan hundi keenya dhiifnee The Verge akka jalqabnu nu kakaase beektu?

Lakki!

Magaalotaa fi magaalota ture. Engadget irratti mallattoo guddaa “Tech Town” jedhu kaa’e. Ani immoo akka, “Ba’uun qaba. Tech Town keessa jiraachuu hin danda’u, dude. Wabii ba’uu qaba.” Garuu meetaafoora isaa naaf gala.

Akkasumas nama kofalchiisa, sababni isaas ati kana hunda jetta, caasaan nuti asitti qabnus kanuma. Dhaabbata maatriksii guddaa kana kan namni homaa hin qabne dhaale. Waan hundumaa keessa mata duree qabiyyee tokkotu ture. Waan hundumaa keessa mataan oomishaa tokko ture. Wanti ati achitti dhabde immoo ogeeyyii xiyyeeffannoo qaban hin qabdu, eenyuun akka hoji gaggeessaa olaanaa daldala mataa isaanii ta’aniif qacartee isaanis sana barbaadu. Hoggantoonni waliigalaa koo hundinuu seenaa abbootii qabeenyaa fi yeroo baayyee seenaa oomishaa qabu. Sana booda fiiguu barbaadu. Garee injinariingii mataa isaanii, garee dizaayinii mataa isaanii, garee qabiyyee mataa isaanii qabaachuudhaan akka fiigan fi qarqara irratti xiqqoo gahumsa akka hin qabne gochuu qabda.

Sana booda namoota gurgurtaa fi gabaa fi PR irratti ogeeyyii naannoo sanaa ta'an, garuu nama giddu galeessaa tokkotti roll up ta'an isaaniif ramadna. Kanaaf ammoo moodeelli sun haala ajaa'ibaa ta'een hojjete, sababiin isaas giddugalicha keessatti gahumsa dhugaa fi giddugalicha keessatti ogummaa argachuu dandeessa. Gahumsi maqaa tapha asitti taphatamu natti hin fakkaatu. Innis olaantummaa fi guddina. Kanaafuu namoota gurguddoo qacartee wantoota sana hojjetan, sana booda ani gulaalaa olaanaa giddugala warra sana hundaati. 

Akkasumas jaalala biyyaa maqaawwan hunda keessaa qabna. Yahoo bakka maqaa giddugaleessaa tokko qabnu irratti baay’ee salphaadha. Garuu caasaan isaa kanuma.

Wanti anillee jedhu garuu, caasaan waan hunda miti. Akkasumas dhaabbilee gurguddoo kana keessatti, ati Borg maatiriksii guddaa kana ta'uu dandeessa ykn moodeela GM nuti hooggannu ta'uu dandeessa. Yeroo hunda gara ummataatti gadi bu'a. Dhugaa dubbachuuf bakka rakkoo argitutti caasaa qofa osoo hin taane, aadaa ati dhaalte qofa osoo hin taane, dhuguma ummataa fi waan isaan irratti ga’umsa qaban ta’a jedheen yaada. Yoo ogeeyyii domeenii dhugaa EQ ol’aanaa qabaniifi dhuguma hiriyyaa garee gaarii waliif ta’an hin qacartan ta’e, akkanumatti cesspool, ykn namoota karaa kamiin akka fiigu hin beekne waliin qilleensa’uuf jirta.

Ummanni keenya nama sodaachisa qofa. Sun dhaabbata isa dhumaa irratti dhugaa ture, kanaafis jijjiirama sana hojjechuuf kan milkoofne, achiis oomisha haaraa dhuguma bu’uuraa ta’e jalqabuu dandeenyu irra geenye. Haala sana keessatti CBS All Access ture, kan gara Paramount Plus tti jijjiirame. Yahoo eenyutu AI search engine jalqabuuf jira jedhee yaada ture? Akkasumas bet biroo tokko tokko qabna kan nuti gochaa jirru. Namoonni dhuguma dhuma guyyaa irratti waan gadi bu'uudha.

Kutaa sadii akka qabdan nan beeka: Oduu, Ispoortii fi Faayinaansii. Akkaataa isaan waliin hojjetan natti himaa. Warri sadan isaaniiyyuu waan barbaadan hojjechuu danda’uu, gubbaattis, “Dhugaa dubbachuuf, motora barbaacha AI kan wantoota kana keessa darbu nu barbaachisa” jechaa jirta. Moo roadmaps oomishaa walsimsiisu qabu? Sun akkamitti hojjeta?

Amanuu baattanis sun qoqqoodinsa miti. 

Isaanis qoqqoodinsa. Kanaafuu tokkoon tokkoon warra sanaa irratti GM qabna. Gariin isaanii gara Matt Sanchez, COO keenyaatti roll up. Kanaafuu daldala manaa, daldala barbaacha, iimeelii, innis, karaa baay’eedhaan, daldala seenaa keenya isa hunda caalaa barbaachisaa ta’e qaba, DSP keenyas, akkasumas maallaqa argachuu kan sana qaxxaamuree deemu, gara Maatiitti fe’a. Ryan Spoon kan nuti Yahoo Media Group jennu geggeessa. Sunis Har'a, Ispoortii, Faayinaansii qaba. Achiis miilli sadaffaan sagaraa akka jiru ifatti dubbadheera, innis, karaa asoosama hin taaneen viidiyoo keessa gadi fageenyaan seenuuf mirga qabaachuun keenya hin oolu, vertikaalota bakka cimne keessa jirru. Oduu Har'a waan baay'ee walitti hidhamaniif qofa daldala manaa keessa seena. Garuu ti’ooriidhaan tokko ykn isa kaan ta’uu danda’a.

Achiis ammas, daldaltoonni sun hundinuu GM dhuguma karoora daldalaa, P&L, qabeenya daldala isaanii gaggeessuuf qabu qabu. Sana booda sidebar to that, garee gurgurtaa waliin CFO ykn itti gaafatamaa olaanaa galii ni qabaanna, fi kkf. Kanaafuu akkasitti caaseffama. 

Yoo keessoodhaan haasofte, dhugumatti daldala sana hunda keessatti walsimsiisni nama hin amansiifne jira. Eeyyee, yeroo tokko tokko tiraafikaa fuula jalqabaa irraa ykn waan sirna bulchiinsa qabiyyee ykn maallaqaan walqabatu irratti wal dhabu.Garuu irra caalaan isaa, dhugumatti akkaataa waliin hojjennu irratti miira sagalee guutuu ta’e ni argattu jedheen yaada.

Hundi isaanii kitaaba tapha tokko irraa ni sirbu jedheen yaada. Namoonni yeroo nu waliin gaaffii fi deebii taasisan yeroo hunda akkamitti namni hundi kitaaba tapha tokko irraa dubbachaa akka jiru yaada kennu. Dhugumatti caasaa hojii baayyee gaarii waliin qabna.

Waa'ee monetization piece na waliin haasa'aa. Akkasumas akkaataa isin waltajjii fedhii gama beeksisa keessanii irratti invast gootan keessa seenuu barbaada. Oduu fi ispoortii yoon ilaalu, “Eeyyee, amma qumaara qofa hojjechuuf jirra.Maallaqni sun” jedheen ture. Kun yeroon faayinaansii fi ispoortiin walitti bu'u jedhudha mitiiree? Miirri hundi keenya qumaara qofa taphachaa jirra jedhu waan achi jiru hunda waan faalu fakkaata. Polymarket fi kanneen biroo waliin waliigaltee qabda. 

Garuu sana booda invastimantii guddaa kana waan akka beeksisa agarsiisa aadaa ta'etti sitti dhaga'amu qofa irratti qabda, kunis invastimantii namoonni biroo iskeelii irratti hojjechaa jiran miti. Ammallee maaliif akkasitti achitti invast goote? Sun guddachaa jiraa? Tajaajila qofa qabattee jirtaa? Achiis akkamitti yaaddu, tole, kaasinoo qofa hojjechuu qabna?

Deebii isaa waliin qilleensa dheeraa ta’uu hin barbaadu. 

Itti fufi. Yeroo kee fudhadhu.

Dhaabbanni nuti dhaalne guutuun garee beeksisa dhalootaa mataa sadii kan qabu, waltajjii gama dhiyeessii fi waltajjii gama fedhiitiin kan ture kanaan maallaqa argate. Sadan isaanii bitachuu qabda turte, daldaltoonni fayyadamtootaa Yahoo garee sana irraa qofa galii argachuu qabu turan. Yoo waa’ee SSP yaaddan, Yahoo SSP ture, caalbaasii Trade Desk irraa fi Google irraa fi kanneen biroo irraa baanee dirree taphachuu hin dandeenye. Kanaafuu sun qaama murtoo achitti godhame ture; qabeenya fayyadamaa mataa keenyaa irratti maallaqa guddaa minjaala irratti dhiifnee turre. 

Daldalli beeksisa dhalootaa yeroon gadi bu'aa dhufee fi waan qabeenya guddaa fudhachaa ture qofa. Sunis beeksisa barbaacha irratti walta’iinsa Microsoft keenyaa dheeressuu kan dabalatu yoo ta’u, kunis karaa biraa maallaqa itti argannudha. Wantoota kana hunda hojjenne. Kanaaf Microsoft dheeressine. Daldala dhalootaa cufne. Akkasumas Taboola %25 fudhannee isaaniif outsource goone, maallaqa guddaa waan ta'eef. SSP cufne. Namoonni bitachuu barbaadan turan, garuu silaa filannoo isaaniif kennuu qabna turre, fuula keenya hunda irratti oomisha irratti dirree taphachuu akka dandeenyu barbaanne. 

Garuu DSPn invastimantii gadi aanaa keessa ture, garuu faaya gonfoo ture. Bakka mirga injifannoo qabna jennee yaadne ture. Yaadni karaa wiirtuu to'annoo DSP harki guddaan Yahoo miti. %10 gadi ta’a. Waan fedhes achi keessa darbuu dandeessa. CTV, Netflix achi keessa jira, Spotify achi keessa jira. 

The differentiator for it is something that’s a differentiator for the whole company.Yeroo dhaabbaticha dhaalnu, akka waan boba’aa jala arganneetti ture, kunis sababa hariiroo kallatti kanaan albuuda warqee daataa daataa qaama tokkoffaa kana ture; DAUn keenya %75 kan seenan waan ta'eef, dhuguma fayyadamtoota keenya ni beekna. Akkasumas odeeffannoo sana cluster gootee yookaan Yahoo proper irratti target goota yookaan yeroo karaa DSP bitattu akka qaxxaamurtu fudhatta. Jijjiirraa fi bu'aa irratti nama hin amanne.

Kanaafidha dhuguma Yahoo ammallee qabeenya baayyee hin dinqisiifamne waan ta'eef nama kamiifuu ta'a jedhee kan yaadu. Qormaata mataa mataatti namoota gama DSP jiran irratti taasifamu 10 keessaa sagal injifanna. Ammas, gama sirrii Yahootiin, daran guddaadha jedheen yaada. 

Kanaafuu eeyyee, beeksisa sadarkaa olaanaa Sadaasa Maraatummaa fi Waancaa Addunyaa Ispoortii irratti gurguraa jirra. Eeyyee, Polymarket fi kanneen biroo waliin tumsa hojjechaa jirra. BetMGM seenaa keessatti waggoota torban darbaniif michuu qumaaraa ture. Waliigaltee Verizon godhe ture kan dhuma baatii kanaa irratti qofa dhufaa jiru. Polymarket gabaa waliigaltee sana hin qabne bakka duwwaa guutuuf qofa ture, kanaaf gara fuulduraatti walta’iinsi maal akka fakkaatu ni ilaalla.

Galiin keenya harki guddaan dugda qabeenya keenya gatii olaanaa qabu irratti argama, yookaan beeksisa xiyyeeffannoo olaanaa qabuun, maallaqa galchuudhaan, achiis gara barbaachaatti gadi bu’ee, waa’ee isaa addaan haasa’uu qabna.

Barbaacha dhufuu barbaada. Ani qofti gaaffii cinaa kutaa puzzle sanaa hiikuu barbaada, mitiiree? Kunis bakka beeksistoonni beeksisa bitachuuf itti seenanidha sana booda wantoota baay’eedhaaf teessoo itti gochuu dandeessan, sun beeksisa agarsiisaa Yahoo irratti haa ta’u sana booda Netflix illee gahuu dandeessa jechaa jirta. Netflix waliin waliigaltee qabda jedheen yaada sababiin isaas isaan daldala sana saffisaan waan dhaabbataniif. Ani ... dhaseera qabeessa ta'een waa'ee bifawwan achitti guddachaa jiran argitan beekuuf hawwii guddaa qaba, mitiiree? Agarsiisadhaa? Akkuma bakka hundatti baanarootaa fi saanduqonni gadi bu'aa kan jiran yoo ta'u, maallaqni hundi gara waliigaltee maqaa dhiibbaa uumuutti ce'aa jira. Yeroo hunda dhaabbilee fayyadamtootaa ykn teeknooloojii agarsiisa kana irratti nan argadha.

Hojii gaggeessaan olaanaa SharkNinja agarsiisa kana irratti turee fi inni akka, “Daldala koo dhiibbaa uumuudhaan ijaare. Akkasumas tuuta daataa guddaa kana kan dhiibbaa uumuu waliin hojjennu irraa qabna turre, itti aansee blender akkamii hojjechuu akka qabnu adda baasuuf.” Sunis daldala maraataa sababa influencer marketing qofaan jiruudha. 

Yoo agarsiisa kana dhaggeeffattan egeree kanuma jettanii yaaddu. Kunoo immoo warqeen Yahoo jala jiru, zayitiin Yahoo jala jiru, dataset kana ture kan gara waltajjiiwwan birootti akka darbinu nu dandeessisu ture. Garuu Yahoo irratti xiyyeeffachuun akka CTV ykn Netflix gurguruu danda’uu gatii qabaa? Sababni isaas, sun mala kana hunda keessatti balaa ta’ee waan itti dhaga’amuuf.

Ilaa, beeksisa hundaaf adda ta’uuf deema. Ani gama streaming waantotaatiin hojjedheera, sana keessattis daldala beeksisa qaba ture, beeksisa maqaa (brand advertising) tiif CPM sadarkaa olaanaa argachuuf jirta. Bu’aa tokkoof namoota gara gadiitti oofuuf hin yaaltu. 

Bitamtoonni DSP akkaataa idileetti bu’aa irratti kan hoogganamanidha. Bittoonni sirrii Yahoo baay'inaan bu'aa irratti kan hundaa'an ta'uun isaa hin oolu. Fudhannaa maqaa guddaa ni arganna. Kaleessa tokko qofa gurgurree waancaa addunyaaf. Kubbaa miilaa, ispoortii mootoraa, fi vertikaalota biroo tokko tokko achitti gadi fageenyaan ijaaraa turre. Garuu irra caalaan isaa raawwii hojii irratti kan hundaa’edha. Beeksisa dhuguma ga'umsa olaanaa qabuuf bakka sadii duraa ta'uu qabna. Yeroo hundumaas bitaa tokko miti.

Kanaafuu inni tole akka ta’u waanan beekuuf qofa fakkeenya tokkon kaasa. Namni duraan naaf hojjetu tokko SurveyMonkey kan hojjetu yoo ta'u karaa DSP keenyaa bitaa turan. Innis natti dhufee, “Yahoo proper is by far the best-performing part of this. Kallattiin sirraa qofa bitachuu dandeenyaa?” Ani ol isaan beeksiseen karaa Yahoo kallattiin bitachuuf waliigaltee godhan. 

Kanaafuu bifa beeksisa adda ta’e ta’uun isaa mirkanaa’aadha. Ammas beeksisni dhalootaa illee ga’umsa qabaachuu danda’a. Dhibbeentaa adda ta’een ga’umsa agarsiisuuf deema. Garuu interneetiin bakka namoonni dinqisiifatan caalaa baay'ee bal'aa fi bal'aa ta'e qofa natti fakkaata. 

Waggaa 30 booda Yahoo guddisaa jirra. Waan keessa darbee fi waan ati waa’ee isaa tilmaamu dandeessan hunda waliin, fayyadamtoonni Yahoo Mail %50 Gen Z ykn millennial ta’uun isaanii baay’ee nama hin amansiisu. Namni akkas jedhee fudhatu hin jiru. Akkasumas guddachaa jira, bara isaa isa gaarii ta’e keessaa tokkos qabateera. 

Garuu guddinni fi iskeeliin isaa baayyee xiqqaadha. Dhugaadha, bal'inni fuula sanaaf irra caalaa beeksisa viidiyoo sadarkaa olaanaa qabu ta'uuf hin deemu. Agarsiisa ta’uuf deema. Sunis sirna ikoo keessatti bakka qaba. Yeroo ammaa kana waan ho’aa miti, garuu jijjiirama fi bakka qaba.

Gaaffiiwwan kana kanin gaafadhu namoonni bu’uuraaleen ammallee waan isaaniif jedhan qaba jedhanii dubbachuu isaanii dhaga’uun waan nama haaromsu qofaaf.

Eeyyee, ni hojjetu. Ni godhu.

Maxxansitoota oduu tiraafikaa erguuf beeksisa agarsiisaa hojjechuuf jirra.

Lakki, achitti barbaacha argachuu qabna, dude. Yaabannoodhaaf barbaacha dhufuu qaba.

Kanaaf mee waa'ee barbaacha isin gaafadha. Barbaacha irratti baay’ee boonsaan lakkoofsa sadii akka taate hiriyyaa fi michuu koo Deeviid Piirsitti himte. Decoder yeroo hundumaa caalaa beekamaa ta'e keessaa tokko Satya Nadella yeroo Bing ChatGPT waliin eebba irratti akkas jedhe, "Google shubbisuu nan barbaada. Qabxiin qooda gabaa ani Google irraa fudhachuu danda'u hundi sarara gadii keenyaaf doolaara biliyoonaan lakkaa'amudha."

Achiis Sundar [Pichai, Google CEO], kan dhuunfaa baayyee adda ta’e qabu, Decoder irratti dhufee akka, “Carraa gaarii” jedhe. Bu’uuraan, karaa isaa isa baay’ee Sundar, akka, inni akkas jechuu barbaade ka’umsa si keessaa argadhu, garuu akka, “Ani tasuma sanaaf deebii hin kennu.” Sunis akkamitti akka taphate hubachuu dandeessu. Microsoft qabxii qooda Google irraa fudhate natti hin fakkaatu. Tarii ChatGPT ni godhe ta’a, garuu maallaqa argachuu hin qaban mitiiree? Isaan aariidhaan namoota Meta irraa qacaranii amala barbaacha haaraa isaan uume kana akkamitti maallaqaan akka argatan adda baasuuf osoo Google oomisha isaanii hunda irratti diriirsuuf qofa jiru.

Ati lakkoofsa sadiidha. Ati achi taa’aa jirta. Shubbisa kana ilaalaa jirta. Barbaacha AI’n diriirsaa jirta. Share Google irraa fudhachuu dandeessaa fi karaa qabatamaan hiika qabuun maallaqa argachuu dandeessaa?

Tole, ni ta’aqoosaa Bing kaafteetta. Eebba Bing konfiraansii D irratti akka ture nan yaadadha. Kun tarii osoon Twitter akkamitti akka hojjetu hin hubatin dura ta'uu danda'a, akkasumas yeroo Bing beeksisan, bu'uuraan kooppii Ask.com ta'uu isaa, waan duraan ijaarre irraa tiwiitara snotty tokko tokko ol kaa'e. Dan Frommer immoo fudhatee gara barruutti jijjiiree akkan ture, “Lakki, lakki, lakki.”

Mudaa kan hin qabne.

Ani akka, “Delete” jedheen ture.

Sana achi ba’uuf hin yaadne. Kanaaf waraana barbaacha keessa darbee jira. . Bakka maqaan Ask Jeeves bara 2001 fi 2002 ture caalaa haala hamaa keessa ta’ee hin beeku.Akkasumas barbaacha keessatti qooda gabaa guddifneerra. Akkaataan nuti itti hojjenne yeroo sanaaf dhaggeeffattoota baay'ee guddaa oomisha guutummaatti ga'umsa gadi aanaa qabuun qabna turre; oomishni jalqabaa yeroo %85 kan mul’ate yoo ta’u, yeroo %25 qofa cuqaafame sababiin isaas harkaan koodii [adeemsituu afaan uumamaa] waan ta’eef. Dhuguma akka NLP har’a hojjetutti hin hojjenne.

Karaa wantoota walduraa duubaan — barbaacha fooyyessuu fi waan OneBox ta’e Google irratti eegaluu fi sana hunda hojjechuu — wanti arganne namni tokko ji’atti Ask irratti barbaacha 1.5 yoo hojjechaa ture, yoo nuti wantoota kana jalqabne, jalqabuuf ji’atti Ask irratti barbaacha sadii qofa akka hojjetudha. Sunis baay’ina barbaacha keenya dachaa lama guddisaa ture. Akkasumas beeksisni barbaacha (search advertising) gama sun galiidhaaf maal akka hojjetu sararaan ture. Kanaafuu akkasitti bu’aa argannee dhaabbata sana qarqara irraa gara IACtti gurguruutti guddifne. 

Wantoonni walfakkaatan tokko tokko asitti hojiirra jiru. Namni tokkollee hin filatu, isin hin ajaa'ibu, Yahoo Google irratti ykn bakka biraa barbaaduuf. Akkaataan baay'ina barbaacha keenyaa itti argannu yeroo kamiyyuu networkii Yahoo keessatti fayyadamtoota Ameerikaa miliyoona 250 fi fayyadamtoota addunyaa miliyoona 700 waan qabnuufi. Sanduuqa barbaacha achi jira. Yeroo muraasas, itti fayyadamu.

Barbaacha sun gara LLMtti ce’uuf balaa jala waan tureef, motora barbaacha sana, kan bara 2009 irraa eegalee Bing waliin walta’iinsa qabaachaa turre, guddisuu qabna, sanas hojii alaatti kennuu qabna turre. Akkasumas barbaacha duraan Yahoo irratti hojjechaa turan sana akka itti fufan mirkaneessuuf waan tokko gochuu qabna turre. Kanaafuu sana gochuuf AI search qabaachuu qabna turre. Murtoon keenya yeroo lafa ilaallu dhugumatti namoota hunda caalan ta’uu keenya ture, sababiin isaas dhugumatti daataa kana hojjechuuf irratti ijaarru qabna, akkasumas hojjechuu dandeenya, akkasumas gatii madaalawaadhaan hojjechuu dandeenya.

Garuu barbaacha guddachuuf jirraa? Akkas akkan abdadhu beekamaadha. Yoo akkas goone immoo har’a namoonni barbaacha baay’ee hin baay’anne waan hojjetaniif ta’uuf deema. Yeroo itti fayyadamanii fi Scout arganii fi ajaa’iba ta’ee fi bu’aan isaas waan bakka biraatti argataniin wal bira qabamee yoo ilaalamu dhuguma gaarii ta’e, yeroo itti aanutti Yahoo irratti Mail ykn Fantasy ykn istookii isaanii sakatta’an kan biraa akka hojjetan abdii qabna. Dhuguma immoo sun jalqaba karaa sanaati. Bakka itti qilleensa’u hundatti jalqaba sana malee achi ga’uu hin danda’u. Yeroo hunda bu’aa argachuu dura mallattoon gaaffii Underpants Gnomes gidduutti ni jiraata.

Sun mana barumsaa durii ti.

Sun eessa akka deemu eenyutu beeka? Garuu sun ka’umsa ta’uu qaba kanaafis kan hojjenne.

Sun qabxii gaarii dha. Mee waa'ee sanaa isin gaafadha. Duraan haasawa kana keessatti cubbuun jalqabaa Yahoo barbaacha Googlef kennuu, Googlef mirga saanduqa barbaacha yahoo.com irratti hojjechuuf kaffaltii kaffaluu akka ta'e dubbatteetti. Moodeela mataa keetii leenjisuuf GPU Nvidia miliyoona 10 hin bitanne jedheen tilmaama. Yeroo ammaa kana eenyutu barbaacha keessan gaggeessaa jira?

Anthropic waliin hojjechaa jirra, moodeela isaanii salphaa Haiku jedhamu waliin. Kanneen keessaa lakkoofsi isaanii baay’eedha. Sirumayyuu, ChatGPT duraan Nano jedhamu kan isaan kana booda dhuguma hin hojjenne qaba ture. Deebi’anii fiduu akka danda’an dhaga’eera. Garuu bu’aa Claude irraa argame agarsiisaa hin jirru. 

Bu’aa daataa mataa keenyaa kan isaan adeemsisan, bu’uuraan. Fe’umsa kan lamaan isaaniiyyuu daataa ajaa’ibaa kana hunda giraafii beekumsa keenya irraa ta’e isaaniif ergina, yeroo dhiyootti gama fayyadamaa keenyaa ta’a sababiin isaas dhuunfachiisaa jalqabuuf jirra, seenaa barbaacha waggaa 30, beekumsa qabiyyee dhaabbataa keenya hunda. Sana booda nutis Bing waliin grounding gochaa jirra. Sun walitti makamee fe'umsa tokko kan nuti gara Haiku ergina. Sunis moodeela afaan guddaa kan karaa parameetara xiqqaa ta’een deetaa Yahoo irratti hojiirra oolu kan karaa ati dhuguma qabbanaa’aa fi faayidaa qaba jennee yaadne fi akkaataa bu’aa agarsiifnu argitan gara motora agarsiisa keenyaatti deebisee ergudha. 

Innis baay'ee gatii madaalawaa, gosa akkaataa MacGyver itti hojjetu ta'uun isaa hin oolu. Eric Fang, kan...mastermind pirojektii kanaa, kan itti gaafatamaa garee qorannoo keenyaa fi itti gaafatamaa garee barbaacha keenyaa ta’e, “Yahoo data plus Haiku equals very competitive AI answer engine.” 

Ammas, wantoota moodeelli afaanii guddaan hojjechuu danda’u hunda hojjechuuf hin jirru, garuu yeroo baay’ee yeroo gabaabaa keessatti bu’aa baay’ee dhuunfaa ta’e keessa akka seennu arguuf jirtu. Tarkaanfiiwwan baay’ee ergamaa ta’an kan isin fudhachuu dandeessan keessa akka seennu arguuf jirtu.

Eebba sanaan, motora deebii Iskaawt scout.com irratti jalqabuu qofa osoo hin taane, dhugumatti, guyyaa eebbaatti, oomishaalee keenya kanneen biroo hunda keessatti ukkaamsineerra.Dhugaadha, gabaabduun oduu jira. Garuu Yahoo Finance keessatti button tokko kan xiinxala aksiyoona kenname tokkoo balali’aa irratti hojjetu jira. Imeelii gabaabsuu fi adeemsisuuf gargaaruu fi odeeffannoo dhuguma faayidaa qabu baasuuf Yahoo Mail keessa jira. Kaartaa daandii guutuu kan beeksisa xixiqqoo adda addaa baay’ee wajjin adeemsa waggaa keessatti arguuf deemtan jira. Baayyee proactive ta'a.

Guyyoota dhiibbaa yoo yaadattan, bakka gosti kun deema jedhee yaadu baay’ee dhiibbaa irratti kan xiyyeeffate ta’a. Namoonni kana oomishtummaaf wiirtuu Yahoo keessatti fayyadamu, kunis sana gochuuf nu gargaara. Kanuma waliin, motora deebii AI kick-ass qabaadhu.

Kanaafuu Anthropic wiirtuu isaa keessa galchitee jirta. Kana jechuun isaan baasuu dandeessa jechuudha jedheen tilmaama mitiiree? Osoo gurgurataan fooyya’aan ykn hiriyaa fooyya’aan ykn haala waliigaltee fooyya’aan jiraatee, LLM core xiqqaa sana bakka buusuu dandeessa oomishaaleen kee ammallee ni hojjetu. Akka waliigalaatti AI keessatti daayinamiksii keessaa tokko garuu, moodeelotni gurguddoon dandeettii namoonni isaan gubbaa ijaaraa jiran baay'inaan nyaachaa dhufuu isaaniiti. Kanaaf dandeettii baay’ee qabna jechaa jirta. 

Na ajaa’iba. Seenaa interneetii fayyadamtootaa keessatti akkas dhufu hin argine, gorillaan tokkoon tokkoon isaa paawundii 800 ta’e waan hunda hojjechuu fi hiriyoota isaa hunda nyaachuuf akka yaalu.

Hin yaadda'in. Gaaf tokko, Claude banuuf jirta, viidiyoo hawaasummaa dhaabbataa siif tajaajiluu qofa jalqaba, nuti immoo akka, “akkamitti deebi’ee as geenye?” 

Hundi keenya hojjechuuf yaalaa jirra. Eeyyee kaa. Garuu Google waggoota darban keessas dhiyeessitoota isaa hunda waliin caalaatti dorgomuu eegaleera. Kun waan haaraa miti.

Waa'ee daayinamikii sanaa akkamitti yaadaa jirta? Seenaa dheeraa kana qabda, gurguraa ijoo bakka cubbuu jalqabaa baay’ee fakkaatu qabda mitiiree? Barbaacha akka hojjetu gurguraa tokkoof kaffaltii kaffalaa jirta, tarii garuu booda isaan jijjiiruu dandeessa, sana booda gurgurataan sun dandeettii isaa guddisuu qofa itti fufuuf deema. Akkasumas daldaltoonni biroo kanneen ejjennoo walfakkaataa qaban hundi dandeettii isaanii guddisuuf yaaluun itti fufuuf jiru. Akkamitti qarqara galaanaa irraa fagaatta? Sababni isaas, akkuma ati akeekkachiiftu, waan darbee wajjin akka wal simsiisutti waan itti dhaga’amuuf.

Yeroo ammaa kana as irraa eegalee qormaanni keenya guddaan, sababiin isaas gama oomishaatiin zayitaan nyaata bilcheessuu jalqabneerra jedheen yaada, dhugumatti maqaa (brand) dha. Karaa dheeraa deemneerra. Xiqqoo gaara ol baane, keessumaa indaastiricha keessatti guddina guddaa agarsiifneerra. Namoonni waan asitti ta’aa jiru waan beekan natti fakkaata. Garuu yoo deebi’ee dhufu gosa New Balance, ykn The Gap, ykn bakkeewwan gadi bu’an kun, garuu deebi’uu kana godhanii fi deebi’anii maqaa dhuguma jajjaboo ta’an qabaachuu abdanne, kunis hawwii koo maqaa Yahoo’f, dhuguma ulfaatina bakka ani ta’uu barbaadutti rukutuu keenya dura caalaatti deemuu qabna.

Sababni nuti akkuma keenya gaarii taaneef, hundee keenya irratti, vertikaalota bakka itti taphannu kana keessatti hojii dhuguma gaarii hojjenna. Oomishaalee kana kan nuti dhaalne caalaa baay'ee fooyya'aa ta'an kana yoo bu'uura fayyadamaa guddaa akkanaa ta'etti geessuu dandeenye, haala hamaa ta'e natti fakkaata, dhaggeeffattoota sana hundee irratti guddisaa jirra. 

Guddaa waan taane natti hin fakkaatu. Anthropic fi OpenAI waan qaban natti fakkaata... Qurxummii qabuutti deebi’eera, garuu qurxummii Yahoo caalaa baay’ee guddaa bilcheessuuf qabna. Waan isaan yaalan fi hojjetan keessatti miidhaa wabii ta’uu dandeenya. Shakkii malee. Jalqabarraa kaasee beeka warri kaanis akkas jedhan, fayyadamtoonni moodeela afaan guddaa keessatti oomisha kee akka argatan karaa banuun hiree qorachaa akka jirtu. Isaan yeroon darbaa deemuun sana ofitti fudhachuuf akka yaalan beekamaadha. Yeroo hunda industirii kana keessatti, gara AOLtti deebi’uudhaan, dhugaa dubbachuuf akkas argineerra. Sun nama hundaaf balaadha. 

Haaluma walfakkaatuun, maxxansitoonni namoonni daataa isaanii qofa fudhatanii deebii isaanii osoo tiraafikaa hin deebisin irra deebi’anii maxxansuun isaanii tole jedhee hin yaadu, natti fakkaata, kana irrattimata duree, namoonni gara fuulduraatti akkamitti moodeela afaan guddaa tokko waliin akka michuu ta’an irratti of eeggannoo guddaa gochuu qabu. Sababni isaas, waraabessi hamaan guddaan balbala kee dhufee waan hunduu qabbanaa’aa jedha. Cimaa ta’uuf deema. Kana jechuun Anthropic michuu ajaa'ibaa ta'eera. Sochii MacGyver Eric Feng fi gareen isaa godhaniifi akkaataa Haiku itti fayyadamnu baay'ee dinqisiifataniiru.

Dhugaa dubbachuuf, isaan qaama ibsa gaazexeessummaa keenya eebba Iskaawut ti. Akkasumas South by Southwest irratti waan tokko waliin hojjechuuf jirra. Walta'iinsi sun dhuguma gaarii waan ta'eef yeroo dheeraaf akka turu abdiin qaba.

Kana hunda keessatti hamaan guddaan biraa Google dha. Yeroo hedduu isaan guddifneerra. Google DSP guddaa qaba. Naannoo ati dorgomtu hunda irratti dorgomu. Oduu baay'ee walitti qabu. Google Discover walakkaa dorgomtoota kootiif dhoksaadhaan kan ergudha. Yoomiyyuu hin fudhatan, garuu dhugaadha. Rakkoo guddaa keessa jiru mitiiree? Waa’ee tuullaa teeknooloojii beeksisa isaanii, waa’ee barbaacha akka waliigalaatti dhimmoonni farra amanamummaa baay’een jiru. Sun hundi dhuma irratti akkamitti akka taphatamu hin beeku, garuu dhiibbaa gosa addaa jala jiru. Sana akka carraatti ilaaltaa? Moo akkaataan isaan ad tech stack isaanii itti hojjetan akka gosa balaa addaa tokkootti ilaaltu?

Yeroo kanatti Google fayyadamuu dandeenya turre jedhanii yaaduuf, kana caalaa deemuu qabna jedheen yaada. Ejjennoo baay’ee cimaa keessa jiru. Dhuguma ChatGPT jalqabuu isaaniitiin waan ajaa'ibsiifatan natti fakkaata, sun immoo oomisha dhalootaaf barbaachisaa ture. Google tarii mana yaalaa isaanii keessatti bakka tokkotti hojjechaa ture jedheen yaada.

Yaa lakki, ni godhan. Kana yoo kaaftan namni Google tokko bosona keessaa utaalee “Transformers kalaqne” jedha. Amma raawwachuu waan danda’aniif xumuraniiru.

Sirriidha. Akkasumas Daani Suulivaan yaadachuu fi dhiisuu keessan hin beeku, garuu waraana barbaacha jalqabaa keessatti—

Yaa ani isa beeka.

Daaniin nama barbaacha irratti hojjetaa turee fi konfiraansii barbaacha guddaa kan geggeesse yoo ta’u, SEOn maqaa isaanii kaardii daldalaa isaanii irratti hin qabne hundi ala tamboo xuuxuu fi Matt Cutts waliin taphachuu turan. Dhaloonni sun hundi. Daaniin sana booda dhumarratti Google hojjechuuf kan deeme yoo ta'u, isaaniif akka lallabaa wangeelaa ti. Dhiyeessiin inni bakka inni faaruu weeb banaa sirbaa jiruu fi hammam barbaachisaa akka ta’e kenne argeera. Osoo haasawa UI waan kanaa oofuu danda'anii sana fudhachuuf kana caalaa hojjetu turan jedheen yaada gaarii qaba.

Yoo ilaaltan, fayyadamtoonni Google dhibbeentaan baay’ee xiqqaan qabatamaan ChatGPT fayyadamaniiru jechuu kooti. Similarweb stat sana Twitter irratti bakka ani argeetti baase natti fakkaata. Kan ati yaaddu caalaa baayyee xiqqaadha. Kanaaf carraan jiru. Kanaafidha ChatGPT baayyee kan fakkaatanii fi haala AI bakka hundatti kan ukkaamfame. Ifatti yoo dubbanne, yeroo beetaa kana keessa darbinee booda waan baay’ee walfakkaatu nan hojjedha, kunis karaa Yahoo Scout raabsuu. Garuu mo’amuun tapha isaaniiti jedheen yaada. 

Wanti isaanif jiraachuu ta’e tokko, kun haa ta’u malee, beeksisni barbaacha qaawwa qaxxaamuree gara addunyaa haaraa motora deebii walmakaa kanaatti akka seenu mirkaneessuudha. Oomishaaleen bu'aa tokko tokko maallaqaan jijjiiruuf tarkaanfii sagal agentic whatever fudhatan bakka kamittiyyuu akka ati links cuqaasuu fi isaan kaffaltii argachuutti gahumsa qabaachuuf deemu natti hin fakkaatu. Addunyaan yeroon gara bu’aa ta’etti akka qajeelu beekamaadha, garuu karaa barbaaduu qabdi.

UI nuti jalqabne sun garamitti akka qajeelu of liqeessa jedheen yaada, karaa Anthropic waa'ee keenya beeksisa Super Bowl akka hin hojjenne. Karaa kaffaltiin baayyee ifa ta'ee fi gaaffii daldalaa irratti gargaaru ta'een gochuu dandeessu jedheen yaada. 

Yaadachuu keessan hin beeku, garuu AltaVista beeksisa barbaacha jalqabuuf yaaluun industirii fi beeksisaafi barruulee fi Wired “Akkamitti ija jabaattan?” osoo Overture tole jedhee hin godhin dura, osoo Google AdWords hin dhufin fi sana booda dhuguma sirreessuu isaa dura. Dhimmi sun immoo duruu gaafatamee deebii argateera jedheen yaada. Fayyadamtoonni gosoota daldalaa keessatti tole jedhu. Akkamitti akka itti fidde qofa.

Karaan itti hojjetamu kan jechoota furtuutiin kan hoogganamu, kan haala bifa haaraa kanaan kan fayyadamtoonni filachuu danda’aniin agarsiifamu jira. Bakka sanatti qajeela jirra, oomisha ani jalqabee achi ga’uu isaa ilaaluu barbaadu kanuma. Garuu Googlen mirga sana yoo hin arganne rakkisaa ta’a.

Akkaataa interfeesii fayyadamtootaa kun itti guddatan ilaaluuf baay’een hawwa. Ani ... dhailaaluun, guyyaa hunda, ChatGPT riff haaraa qaba. Akkasumas akka isaan hin lakkoofne hubachuu dandeessa, sababiin isaas dhalootaa gochuun rakkisaadha. Dhuguma immoo wanti namni hundi barbaadu sun, kun dhalootaan akka itti dhaga’amuudha. Linkiin 10n bifa diimaa qaban illee yeroo dheeraaf Google irratti liinkii bifa diimaa 10 hin taane. Karaa irratti muuxannoowwan dhalootaa ukkaamsan baay’eedha.

Waggaa 20. Waggaa 20 ta’eera.

Kanaafuu sun akkamitti akka guddatu ilaaluuf fedhii guddaan qaba akkamitti akka furuuf yaaltu ilaaluuf du’aa jira, sababiin isaas ammallee namni beeku hin fakkaatu. Beeksisni barbaacha seenaa addunyaa keessatti daldala bu'aa guddaa argamsiisudha. Kanaafuu sun waan qabameef itti dhaga’ama.

Wixinee keenya isa jalqabaa natti tola. UI wixinee jalqabaa Iskaawut irratti yaada guddaa hedduu arganneerra. Waan baay'ee itti dabaluu fi waa'ee isaa fooyyessuu barbaannu qabna. Garuu yaaliin jalqabaa gaarii ta’een baane jedheen yaada, as irraas ni jijjiirra.

Akkasumas ifa ta’uuf qofa, karoorri kee achi jiru bu’uura fayyadamtoota Yahoo waliigalaa guddisuuf jirta. Namoonni Gen Z baay’een Yahoo Mail irratti galmaa’uuf jiru, barbaacha Google irraa kallattiin qooda fudhachuuf yaaluu mannaa sochii barbaacha sana keessaa muraasa qabachuuf jirta.

Sun tarkaanfii tokkoffaadha. 

Abjuun sun sana booda barbaachaaf nu filachuu fi bookmark gochuu jalqabuu fi gurbaa kaan keessaa tokko dhiisanii gara keenya deemuuf murteessuu ta'a. Akkasumas namoota duraan itti fayyadamaniif, itti fayyadamni isaanii guyyaatti, fayyadamaa tokkoof gaaffii baay'eedhaan dabalaa jira. Sana waliin waan tokko irra akka jirru nan beeka, akka achi ga’us abdiin qaba. 

Garuu kutaan barruu qorannoo karoora daldalaa kanaaf qophaa’e, akkuma Google godhu, bu’uura fayyadamtoota guddaa qabna, garuu gosa xiqqaa ta’een, gosa hiyyeessaa haala haala AI wajjin hojjetaniin raabsuu danda’uu fi naannoo fuula adda addaa hunda irratti kaa’uu danda’uu isaa ture. Sunis fuula jalqabaa fi Oduu fi Ispoortii fi Ispoortii Faantaasii fi version tokko tokkoon sanaa hunda.

Oomisha haaraa dhufaa jiru qabna. Bara darbe oomishaalee haaraa Faantaasii sadii kan jalqabne yoo ta'u, isaan keessaa tokko konkolaachisaa tiraafikaa guddaa ture. Akkasumas bara Fantasy isa guddaa hanga ammaatti ta'e qabna turre. Isaan keessaa tokkoon tokkoon isaanii naannoo gubbaa dhaggeeffattoota Iskaawut yaaluu danda’an itti fiduu dandeenyudha, achirraa akka deemu abdii qabna.

Waa'ee faayinaansii fi ispoortii dubbachuun xumuruu barbaada. Oomishaaleen haaraan Fantasy baayyee gaarii dha. Tarkaanfiin ispoortii keessatti mul’atu, “gurbaa, amma ispoortii irratti qofa falmuu qabda.” Gabaa tilmaama kana hunda waliin arguu dandeessu. Sun daldala isaanii guddaadha. Maallaqa baay'ee itti darbatan qabu. Tuuta lobbiistota booji’aniiru. Siyaasa cinaatti dhiifnee, namoonni qumaara ispoortii irratti miira ajaa'ibaa itti dhaga'amuun paartilee lamaa bara jireenya koo keessatti kan hin argamnedha. 

Sana cinaatti waanuma fedhe irratti qofa bet gochuu qabna. Achiis sana cinatti, dhugumatti kanaan dura kaafteetta. Gara Yahoo dhufte crypto fi sana booda stonks qabattee amma qumaara qofatu jira. Sun hundi yeroo hundumaa akka qumaaraatti natti dhagaʼama ture.

Kiriptoon yeroo hundumaa akka gosa qumaaraa tokkootti itti dhagahama ture. Stonks akka, “Hanga GameStop gara ji’aatti deemutti Reddit threads hojjechuu qofaan yoo qumaara taphanne hoo?” Amma immoo “Bu’aa waraanaa qofa irratti qumaara yoo taphanne hoo?” Yaadota kana hundaafi namoonni qumaara irratti maaltu akka itti dhaga’amu gidduutti walitti dhufeenyi sararaan baay’ee ta’e jira. 

Faayinaansii kan mana stonks ta'e ni geggeessita. Ispoortii, kan mana waca ispoortii ta'uu danda'u ni fiiga. Asitti instinct nama hundumaa isa hamaa ta’e ofirraa ittisuuf dirqama akka qabdu sitti dhaga’amaa?

Hamma tokko. Hanga namni hundi godhutti, eeyyee. Karaa biraatiin immoo bakka gosa hundatti akkas goona. Dhuguma oduu waliin diimaa ta'uuf garmalee yaalla. Amma, algorithm yeroon darbee bitaa ykn mirga si geessuu danda'a. Gartokkoon hojii keenya yeroo yerootti sana deebisanii kaa’uuf gargaaruun akka ati boolla kanniisaa gadi fagoo hin geenye fi maddoota giddu galeessa ta’an caalaa arguu dandeessa. Yeroo hunda bitaa fi mirga irraa komii naaf dhiyaata, kanaaf tarii akkas sirritti hojjechaa jirra jechuu ta’uu hin oolu. Sun itti gaafatamummaa barbaachisaa natti fakkaata. Sana dhuguma akka waan guddaatti fudhanna. Waa'ee sanaa haasawa baay'ee qabna.

Kana beektu ta’uu hin beeku, garuu Apooloon seenaa keessatti abbaa qabeenyaa Qeesaar yoo ta’u yeroo ammaa kanas Veenishaan fi Paalaazoo qaba. Akkasumas kitaabni ispoortii Venetian Palazzo keessatti argamu Yahoo Sportsbook dha. Hin hojjennu. Waan maqaa (branding) ta’ee qabiyyeen keenyas bakka hundatti jira. Erga as gahee kaasee waa’ee, “Waan Fanatics hojjete hojjennee dhiiga qumaaraa keessa seenuu qabnaa fiofuma keenyaan raawwachuu qabnaa?” Sababni isaas Apooloon ogeessa isaati, nu caalaa baay'ee. Lakki jennee murteessine. Sun baasii guddaa qofa osoo hin taane, reefuu hanga kana fagaatee jira, kutaa Iowa keessatti sadarkaa 8ffaa ta’uuf wal’aansoo qabaa jirta. Sana irraa fagaanna. Raabsaa taanee warra sana hundaaf funnel gubbaa taana.

Seenaa keessatti waa’ee BetMGM kan dhaalne kanuma. Fuulduratti deemnee bakka sanatti taphachuuf jirra. Karaa tokko tokkoon, sun waliigaltee beeksisaati. Yoo dhuguma itti yaaddan, odds ni hammanna, wantoota caalaatti oduun geggeeffaman tokko tokko naannoo odds betting waa’ee mata duree murtaa’e iffhere’s a news item ni hammanna. Garuu bakka lamaan keessaa tokkollee hin hojjennu.

Hubadhaa.

Reefu waliigaltee Coinbase waliin akkasumas bakka isaan waliin walitti hidhamnu yoo istookii ykn kirpitoo bitachuuf deemtan beeksifneerra.

Asirratti seenaa dheeraa qabda. Ani gaafachaa jira, tarii waa’ee vibes qofa, mitiiree? Tarii gabaan aksiyoonaa yeroo hunda qumaara taphachaa ture ta'a. Namoonni tokko tokko falmii sana ni dhiyeessu turan. Garuu yaadni seenaa keessatti, CNBC ibsitee bu'uuraalee dhaabbata tokkoo ilaaltee dhaabbata dhugaatti guddachuuf deema jettee yaaddu irratti invast gochuu qabda. Sunis amma qumaara akka ta’u qofa gooneerra. Kana jechuun waan meme stocks faayinaansii gochuuf hojjetan, haala baay’ee adda ta’een.

Crypto tarii yeroo hunda qumaara qofa waan tureef akka waan isa jiru caalaa guddaa ta'uuf deemu fakkeessine. Amma immoo kirpitoo qaama faayinaansii ta’ee amma akka qumaara daran caalu ta’eera. 

Ispoortiin tasuma qumaara qabaachuu hin qabu ture. Sababni liigoonni qumaara taphachuu itti fufaniif, achiis maallaqni sun ispoortii faaleera amma namni hundi iskiriiptiin NFL akka jiruu fi taphoonni hundinuu rigged ta’aniiru jedhee yaada. Taphattoonnis rakkina keessa akka galan arguu dandeessu.

Iskiriiptiin sun 49ers Super Bowl injifachuu osoo hammatee natti tola.

Osoo Paakers dabalatee natti tola. Waa’ee Paakers walakkaa taphoota lammaffaa irratti dhimmoota dhugaa tokko tokko qaba, barreessitoota iskiriiptii waliin haasa’uu qabna jedheen yaada.

Pat Mahomes bilbila namni biraa hin arganne argatus. Akkasumas ifatti yoo dubbanne tarii iskiriiptii.

Waanan jedhu ilaalaa? Kanaaf namni hundinuu waan rigged ta’e itti fakkaata. Akkasumas Teeylar Swiiftiin Super Bowl ishee jalqabaa injifatte. Sun anaaf hiika hin qabu.

Waliigaleera. Aniis walii gala.

Garuu qumaarri jiraachuu isaatu malaammaltummaa akka ilaalamu kan taasise. Akkasumas liigoonni beekus, taphattoonni hojii sting keessatti qabamuu jalqabanis, maallaqni sun baay’ee amansiisaa waan ta’eef sun rakkoodha. Amma immoo oduu irratti ta’uuf jira mitiiree? Gabaawwan tilmaama dhaabbilee oduu, walitti qabatootaaf, Rooyitars waliin walitti hidhamiinsa uumuuf dhufaa jiru. Wanti biraa bakka ati insider trading betting oduu irratti iskeelii irratti yeroo ammaa qabdu ta'uuf deema.

Verticals kana keessatti hojjetta, waa’ee itti gaafatamummaa kee dubbatta, waa’ee algorithm neutral gochuu dubbatta. Dhiibbaan jiru kunooti. Akkasumas dhiibbaa qofa osoo hin taane, maallaqa abbaa PE keessanii kan kaasinoo geggeessu irraa argamu. Asitti duubatti deebi’uun dhugaa jira, namni waa’ee sararoota sanaa dhuguma yaade jiraachuu isaa hin beeku. Ani si gaafachaa jira, sararri eessa jira? Sababni isaas, qabeenya qabduu fi dhiibbaa addunyaa kanarra jiru irratti hundaa'uun, boru Yahoo hunda gara qumaaraatti jijjiiruu dandeessa.

Tole, duubatti deebi’anii hojjechuun, Yahoo gara sanatti jijjiiruuf cheekiin dhuguma guddaa ta’uu qaba ture, kunis waan ala jiru natti hin fakkaatu,. Yeroo kanatti dhuguma odeeffannoo fi walitti hidhamiinsa dha. 

Carraan ispoortii haala nama ajaa'ibuun bu'uuraa dha. Hiriyyoota koo hunda UCLA irraa dhufan waliin waggoota 20-plus pool betting kolleejjii keessa ture. Waggaa waggaan waanan hojjedhu keessaa isa tokkodha. Dhumarratti bara kana tokko tokko injifadheera. Odds qabaachuu qabda odeeffannoos qabaachuu qabda. Qabeenya kana, Yahoo Sports, ESPN waggootaaf, numberFire fi karaalee adda addaa hunda xiinxaluu dandeessan waliin yoo ilaaltan, Fantasy tapha ta’uun isaa ifaadha. Qumaara osoo hin taane taphadha. Garuu waan Yahoo Sports waa'ee isaaf baay'ee qaama lafee dugdaa kitaabichaati. Kanaafuu akka waan sanatti dhihoo ta'ettin ilaala. 

Deebii BS siyaasaa kennuu hin barbaadu. Akkasumas akka waan ogeessa ta’etti socho’uu hin barbaadu. Kutaan keessan inni dhumaa tokko mata duree kana irratti akka ture nan beeka waan hundumaa dhaggeeffadhee falmiin isin ijoolleen maaliif wanti tokko qumaara ta'e jettanii gootan hundi falmii sirrii natti fakkaata. Sana booda gama kontiraata karaa lamaa isaas nan hubadha. Daldala keessaa irrattillee, .namni gama biraatiin karaa biraatiin waca godhu jira. Betting.

Eessatti akka qilleensa’u hin beeku. Bakka kun seeraan alaa ta’etti yoo qilleensa’e, akka hin qabaanne ifaadha. Yoo seera qabeessa ta’e, haala nama ajaa’ibuun jaallatamaadha. 

Yeroo hunda tarkaanfii itti aanu namni tokko oomisha keenya fayyadamuun galma guyyaa sana galmaan ga’uuf yaalu kamiyyuu galmaan ga’uuf fudhachuuf deemu ni yaadna. Sun dhugumatti waan cheesy nuti waa'ee isaa dubbannu fi ijaaruuf yaalnu fi yeroo hunda yeroon hojii fooyya'aa hojjechuuf yaalaa jirrudha. Tarkaanfii itti aanu bu’uuraa ta’e gara gadiitti gara FanDuel deemuu ykn waan Yahoo Sports ykn Finance irratti baratte booda gara Coinbase deemuu caalaa yaaduu hin danda’u. Kanaafuu akka qaama ijoo oomishaatti qabaachuu qaba. Ani dirqama. Bakka mataan sun murtaa'uuf deemu rungs up the ladder from me. Garuu yaada kee mirkanaa'ee irratti argadha.

Anaaf wal bira qabamee ilaalamuun isaa sukkaara ykn, hin beeku, dhugaatii alkoolii wajjin ta’a. Lamaanuu seera qabeessa, lamaan isaanii iyyuu baay'ee jaallatamaadha, lamaan isaanii iyyuu garmalee siif hamaa ta'uun isaanii ifaadha, mitiiree? Sukkaaraa fi dhugaatii alkoolii garmalee naannootti seera baay’ee ijaarree jirra. Nuti qofa irratti ga’umsa qabna namoonni ammallee yeroo hunda qarqara irraa kufa. 

Gabaa tilmaamaaf seera (norms) hin jiru dhuguma mitiiree? Akkasumas qumaara miti jechuun cichuun dhugumatti seera biroo baay’ee fageessa. Waa’ee gatii kee baay’ee dubbatteetta. Akkasumas waa’ee maqaa daldalaa (brand) fi tiraafikaa gara weebiitti erguu yoo dubbattan dhaga’uun nama haaromsa jechaa jira. Kun bakka gatiiwwan kee dhiibbaa irra ga’u jedhee yaadudha sababiin isaas seera (norms) waan hin jirreef. Sararri siif jiraa?

Sararri sun waan bakka lamaanuu keessatti hojjennu ta’ee caalaatti yaaduu qabnu ta’a. Kan, ammas, daldala dabalatee ilaallee akka michuu tiraafikaa gara gadiitti erguun fooyya’aa ta’uu murteessine. Tarii, “beeksisa dhaabbilee dhugaatii irraa, Bud Light irraa fudhanna?” 

Waan nama kofalchiisudha. Filannoo bara 1932 FDR maaliif akka injifate beektu? Kitaaba Andireew Roos Soorkin bara 1929 barreesse keessa ture. Depression osoo hin taane Dhorka ture. Akkasumas akkasitti waan deemnu natti hin fakkaatu. Wantoonni kun, tarii sadarkaa tokkotti, asitti turuuf jiru jedheen yaada. Haala sanaan immoo, tarkaanfiiwwan itti aanan namoonni oomisha keenya irraa fudhataa jiran keessatti qaama bu’uuraati. Kanaafuu sanaaf bakka baay’ee barbaachisaa ta’e natti fakkaata. 

Kanuma waliin, nuti dhaabbata sirrii ofuma keenyaan isaan hojjennu miti. Karaa sanarra bu’uu keenya hin argitu, baay’ee hin oolu. Tarii isaan keessaa tokko yaalee nu bitee itti nu munge ta'a. Sun taʼuu akka dandaʼu nan arga ture. Garuu yoo kana hin taane, naannoo walitti qabamaatti deebi’eera.

Kanaafuu gaaffiin koo isa dhumaa sun ture dhugumatti. Achi geesse.

Nuti hojjenne. Nuti hojjenne.

Yeroo baayyee kaappitaalli dhuunfaa ba’uu barbaada. Sun Yahoo ammas ummataaf ifa ta'uu fakkaachuu danda'a. Tarii argachuu fakkaachuu danda'a. Bu’aa filatamaa sammuu kee keessa qabda moo yeroo qabaattaa?

Dhiiroo gaaffii kana argachaa tureera. Jarreen kana irratti seera akka qabdan nan beeka, akkamitti UK keessatti wanti tokkollee galmee irraa fagaatee akka hin jirre. Nama Kaan keessatti gaaffii fi deebii godhamee gaalee dogoggoraa tokko qofa jijjiire, akka tasaa, barreeffamni ummataaf ifa ta'aa jirra jedhu tokkotu dhufe, gara CNBCttis karaa isaa ba'e. Bakka amma jirruttis karaa kamiinuu hin turre. 

Waa’ee Yahoo mata duree catnip ta’uu barbaada namoonni akka, “Oo, yoom IPO?” Namoonni baay’een nu dura ba’anii IPO doolaara tiriliyoonaan lakkaa’aman kanneen tarii jalqabaa ta’anii fi kanneen biroo namoonni waa’ee isaanii yaadan jiru.

Waan kana ijaaraa kanan jiruuf ammas dhaabbata mootummaa fayyaa ta’uu akka dandeenyuuf, bakka ati kurmaana kurmaanaan hin rakkanne, kunis yeroo darbe Yahoo rakkina keessa kan galche natti fakkaata. AOL yeroo darbe rakkoo keessa seene. Gara sanatti ijaaraa jirra, mirkanaa’aadha. Guyyaa ummataaf baane qofa osoo hin taane erga ummataaf ifa baane booda waggoota shaniif ummataaf ifa ta’uuf dhuguma qophii ta’uu keenya irra ga’uuf yeroo dheeraa qabna.

Kana jechuun, seenaan PE tarii gurguruu baay'ee filachuu isaaniiti jedheen yaada. Sun dhuguma caalaatti moodeela isaaniiti, sababiin isaas maallaqni bahuun caalaatti battalumatti waan ta'eef. Eeguu hin qaban, akka abbaa harka caalutti gadi gurguru. Sun ammoo tuuta rakkoo mataa isaa qofa uuma. 

Kana jechuun walgahii boordii keenya irratti waa’ee IPO baay’ee dubbanna, boordiinis Apooloo qofa caalaa waan baay’eedha. Namoonni yeroo dheeraaf gommaa nutti rukutuuf yaalan jiru. Kan akkasumas, karaa biraatiin, oduu ajaa'ibaa gosa hundaan qilleensa'a. Bilbilli naaf bilbila hundayeroon sababni isaas kutaan PE inni biraan waan ta’eef, gogaa hunda rukutu gommaa hunda akka rukutamu ni hayyamu. Yeroo hunda waa’ee kutaalee Yahoo adda addaa bilbilaan bilbilamu.

Garuu dhugaan jiru Yahoo waliin ta'uun baay'ee cimaadha. Barreeffamni qorannoo jalqaba irratti tarii wantoota kana addaan cabsita, akkasumas Faayinaansii gurguruu dandeessa, Ispoortii gurguruu dandeessa, garuu dhuguma guyyaa tokkotti hojjechuu qabda ture. Kun hundi yeroo tokkotti deemuu qaba ture, sababiin isaas dhuguma sirna ikoo waan ta'eef. Fayyadamaan Yahoo giddu galeessaan oomisha keenya lamaa fi isaa ol fayyadama. Isaanis akkuma dubbanne tiraafikaa waliif ergu. Kutaan albuuda warqee daataa hunda isaanii waliin qabaachuu keenyadha. Haala dhaabbilee biroo achi keessa jiran hunda keessatti, ammallee waan minjaala irratti fidneef gatii xiqqaa qabna.

Karaa tokko tokkoon, maaliif akka keenya guddaa ta’uu keenya keessaa qaama tokkodha. Karaa biraatiin ammallee qaama qormaata garamitti deemuu akka qabnu ta’a. Dhuguma akkasitti waa’ee isaa haasofnee ilaallu, murtoon nuti murteessaa jirru immoo IPO gara fuula duraatiif. Garuu namni qaroo ta’e yoo jiraate achi akka geenyu nu hayyamu hin beeku.

Tole Jim, kun guddaa ta'eera. Si waliin haasa'uun baay'ee na gammachiise. OG interneetii biraa waliin haasa’uun gaariidha, lamaan isaaniiyyuu seenaa ajaa’ibaa AOL waliin qooddatan. Jechuun qaba, kutaa kana jalatti burbling sun kan eenyullee beekuu danda’u caalaa baay’eedha. Garuu yeroo sana baay'een dinqisiifadha. Decoder irratti waan argamtaniif baay'ee galatoomaa.

Ajaa'iba. Na qabaachuu keessaniif nan dinqisiifadha. Galatoomi.

Waa'ee kutaa kanaa gaaffii ykn yaada qabduu? decoder@theverge.com irratti nu rukutaa. Dhuguma email hunda dubbisna!

You May Also Like

13 Trending Songs on TikTok in March 2026 (+ How to Use Them)

China’s Cybersecurity Agency Issues Security Warning About OpenClaw

Our Best AI PM Workflows for Prototyping, Strategy, and Personal OS (2026)