زیاتر لە بیست ساڵە لە دیزاینی ئەزموونی بەکارهێنەر کار دەکەم. ئەوەندە درێژ بوو کە نازناوی کارە زۆرەکانم بینی، لەو کاتەوەی کە لایەنە پەیوەندیدارەکان داوای لێکردین "تەنها جوانی بکەین" تا کاتێک کە وایەرفرێمەکان وەک PDF ی تێبینیکراو دەگەیەنران. من زۆر ئامرازم بینیوە بەدرێژایی ساڵان دێن و دەڕۆن، میتۆدۆلۆژیاکان بەرز دەبنەوە و دادەبەزن و تەواوی پلاتفۆرمەکان نامێنن. بەڵام هیچ شتێک دیزاینەرانی تەواو وەک AI نائارام نەکردووە. کاتێک ئامرازەکانی AI درووستکەر بۆ یەکەمجار هاتنە ناو کاری منەوە، کاردانەوەم وروژاندن نەبوو — نائارامی بوو، لەگەڵ کەمێک کنجکاوی. سەیرکردنی دەرکەوتنی ڕووکارێک لە چەند چرکەیەکدا، تەواو بە دوورییەکی عەقڵانی و تایپۆگرافیای خوێنەرەوە و کۆپییەکی نیوە ڕێگا، ترسێکی زۆر ڕاستەقینەی لێکەوتەوە: ئەگەر ئامێرێک بتوانێت ئەمە بکات، ئەوە من لە کوێ بەجێدەهێڵێت؟ ئەو ترسە ئێستا بەربڵاوە. دیزاینەران لە هەموو ئاستێکدا هەمان پرسیار دەکەن، زۆرجار بە هێمنی، "ئایا بریکاری AI تا هەفتە/مانگ/ساڵی داهاتوو جێگەی من دەگرێتەوە؟" لە کاتێکدا جیاوازی نێوان هەفتەی داهاتوو و ساڵی داهاتوو زۆر دەردەکەوێت، بەڵام ئەوە بەندە بەو خێراییەی کە خاوەنکارەکەت هەڵدەبژێرێت بۆ بەشداریکردن لەگەڵ ئامرازەکانی AI. من بەختم باش بووە لە چەندین ڕۆڵدا کە لەگەڵ ئەو ڕێکخراوانە کارم کردووە کە بەهۆی نیگەرانییەکانی ئاسایشی داتاکان ڕێگەیان بە بەکارهێنانی ئامرازەکانی AI نەداوە. ئەگەر ئارەزووی هەریەکێک لەم گفتوگۆیانە دەکەیت، دەتوانیت سەیری ئەو گفتوگۆیانە بکەیت کە لە پلاتفۆرمەکانی وەک Reddit ڕوودەدەن. ترس لە دەستبەسەرداگرتنی AI لە ڕۆڵەکانماندا ناعەقڵانی نییە. ئێمە دەبینین کە AI وایەرفرێم، پرۆتۆتایپ، کەسایەتی، پوختەی بەکارهێنان، پێشنیارەکانی دەستڕاگەیشتن و تەواوی سیستەمی دیزاین دروست دەکات. ئەو ئەرکانەی کە ڕۆژێک ڕۆژانی دەویست ئێستا بە شێوەیەکی ڕستەیی دەتوانن چەند خولەکێک بخایەنێت. لێرەدا ڕاستییە ناڕەحەتەکە دەخەینەڕوو: ئەگەر ڕۆڵەکەت تا ڕادەیەکی زۆر پەیوەندی بە بەرهەمهێنانی شتە دەستکردەکان، کێشانی دوگمەکان، ڕێکخستنی پێکهاتەکان، یان وەرگێڕانی ڕێنماییەکان بۆ شاشەکانە، ئەوا بەشێک لەو کارە لە ئێستاوە ئۆتۆماتیکی دەکرێن. هێشتا دیزاینی UX هەرگیز بەڕاستی تەنها لەسەر دروستکردنی ڕووکاری بەکارهێنەر نەبووە. UX پەیوەندی بە گەشتکردن بە ناڕوونییەوە هەیە. پەیوەندی بە داکۆکیکردن لە مرۆڤەکان هەیە لە سیستەمەکاندا کە بۆ کارایی باشتر کراوە. پەیوەندی بە وەرگێڕانی پێداویستییە ناڕێکەکانی مرۆڤ و ئامانجە بازرگانییە ناڕێکەکانەوە هەیە بۆ ئەزموونەکان کە هەست بە یەکگرتوویی، دادپەروەرانە، عەقڵانی و بەکارهێنان دەکەن. پەیوەندی بە چارەسەرکردنی کێشەکانی مرۆڤەوە هەیە بە دروستکردنی ئەزموونێکی بەکارهێنەری بەسوود و کاریگەر.
AI جێگەی ئەو کارە ناگرێتەوە. بەڵکو گەورەکردنی هەموو شتێکی دەوروبەریەتی. گۆڕانکاری ڕاستەقینە کە ڕوودەدات ئەوەیە کە دیزاینەران لە دروستکەری بەرهەمەکانەوە دەگۆڕدرێن بۆ بەڕێوەبەری مەبەست. لە دروستکەرانەوە بۆ کۆڕاتۆرەکان. لە جێبەجێکارانی دەستیەوە تا بڕیاردەرانی ستراتیژی. ئەوە هەستێکی وروژێنەرە بۆ من. وە ئەو داهێنان و داهێنەرییەی ئەمە دەهێنێتە جیهانی UX. وە ئەو گۆڕانکارییە بەهای ئێمە وەک دیزاینەری UX کەم ناکاتەوە، بەڵام پێناسەی دەکاتەوە. چی AI لە ئێمە باشتر دەکات (شتە “بێزارکەرەکان”) با ڕوون بین، AI لە مرۆڤ باشترە لە هەندێک لایەنی کاری دیزاین. بەرەنگاربوونەوەی ئەو واقیعە تەنها لە ترسدا گیرمان دەخات. خێرایی و قەبارە AI بە شێوەیەکی نائاسایی باشە لە دروستکردنی قەبارەیەکی گەورەی بیرۆکە بە خێرایی. بۆ نموونە، گۆڕانکارییەکانی نەخشە، هەڵبژاردەکانی کۆپی، پێکهاتەی پێکهاتەکان و ڕەوتی ئۆنبۆردکردن هەموویان دەتوانرێت لە چەند چرکەیەکدا بەرهەم بهێنرێن. لە دیزاینی قۆناغی سەرەتاییدا ئەمە هەموو شتێک دەگۆڕێت. لەبری ئەوەی چەندین کاتژمێر بەسەر بەریت بۆ داڕشتنی سێ چەمک، دەتوانیت پێداچوونەوە بە سی چەمکدا بکەیت. ئەوەش داهێنان لەناو نابات بەڵکو گۆڕەپانی یارییەکە فراوانتر دەکات. مەکینزی مەزەندە دەکات کە AIی درووستکەر دەتوانێت ئەو کاتەی کە بەسەر دەچێت بۆ ئەرکە داهێنەرانە و پەیوەندیدارەکانی دیزاین بە ڕێژەی 70% کەم بکاتەوە، بەتایبەتی لە قۆناغەکانی بیرۆکە و گەڕان.
هەروەها AI دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە لایەنی توێژینەوەی UX، بۆ نموونە، لێکۆڵینەوە لە خووەکانی دیمۆگرافیای دیاریکراو، و دروستکردنی کەسایەتی. لە کاتێکدا ئەمە دەتوانێت کاتەکانی توێژینەوە کەم بکاتەوە، بەڵام دیزاینەر هێشتا پێویستە پارێزگاری لەم بابەتە بکات بە پێشکەشکردنی ئامۆژگاری ورد و پێداچوونەوە بە وەڵامە دروستکراوەکان. من بە شێوەیەکی تایبەت بۆم دەرکەوتووە کە بەکارهێنانی AI بۆ یارمەتیدان لە توێژینەوە سەرەتاییەکان بۆ پڕۆژەکانی دیزاین بە شێوەیەکی ناباوەر بەسوودە، بە تایبەتی کاتێک کات و دەستڕاگەیشتن بە بەکارهێنەران سنووردارە. یەکدەنگی و پابەندبوون بە یاساکانەوە سیستەمی دیزاین بە یەکدەنگی دەژین یان دەمرن. AI لە پەیڕەوکردنی یاساکان بەبێ وەستان، نیشانەکانی ڕەنگ، سیستەمی دووری، پێوەرەکانی تایپۆگرافی و ستانداردەکانی دەستڕاگەیشتن سەرکەوتووە. لەبیری ناکات. ماندوو نابێت. “چاوی لێناکات.” وردبینی AI وای لێدەکات بەهایەکی ناباوەر هەبێت بۆ پاراستنی سیستەمی دیزاینی گەورە، بە تایبەت لە ژینگەکانی کۆمپانیا یان حکومیدا کە یەکدەنگی و پابەندبوون زیاتر گرنگە لە تازەیی. ئەمە یەکێکە لە پێکهاتەکانی ڕۆڵی UX ـم کە بە خۆشحاڵیەوە ڕادەستی AI دەکەم بۆ بەڕێوەبردنی! پرۆسێسینگکردنی داتا لە پێوەردا AI دەتوانێت داتاکانی ڕەفتار بە قەبارەکان شی بکاتەوەچالاکە، ئەگەر مەحاڵ نەبێت، بۆ تیمێکی مرۆیی کە بە شێوەیەکی مەنتقی پرۆسێس بکات. ڕێڕەوی گەشتی بەکارهێنەر، قووڵی سکڕۆڵ، نەخشەی گەرمی بۆ ناسینەوەی کارلێکەکانی ماوس، قۆنتەرەکانی گۆڕین — AI دەتوانێت نزیکەی دەستبەجێ نەخش و ناتەواوییەکان دەستنیشان بکات. پلاتفۆرمەکانی شیکاری ڕەفتار زیاتر پشت بە AI دەبەستن بۆ ڕووکەشکردنی تێڕوانینەکان کە دیزاینەران ڕەنگە لەدەستی بدەن. Contentsquare کە پلاتفۆرمی شیکارییە کە بە AI کاردەکات، باس لە کاریگەرییەکان و سوودەکانی بەکارهێنانی داتاکانی شیکاری ڕەفتار دەکات. من هەمیشە وتوومە کە داتای چەندایەتی “چی”مان پێدەڵێت، داتای چۆنایەتیش پێمان دەڵێت “بۆچی”. ئەمە پێکهاتەی مرۆیی توێژینەوەیە کە تێیدا دەگەینە پەیوەندی لەگەڵ بەکارهێنەران بۆ ئەوەی لە هۆکاری هاندانی ڕەفتارەکە تێبگەین.
تێڕوانینێکی سەرەکی لێرەدا سادەیە: شیکردنەوەی قەبارەیەکی گەورەی داتاکانی ڕەفتار هەرگیز لەو شوێنەدا نەبووە کە بەرزترین بەهامان لێی بوو. ئەگەر AI بتوانێت بەرهەمهێنانی دووبارەبووەوە، جێبەجێکردنی سیستەم و شیکاری داتا خاوەکان وەربگرێت، دیزاینەران ئازاد دەبن کە سەرنجیان لەسەر لێکدانەوە، حوکمدان و مانای مرۆیی بێت، کە قورسترین بەشەکانی کارەکەن. مرۆڤەکان لە AI باشتر چی دەکەن (شتەکانی “دڵ”) بە هەموو هێزەکەیەوە، AI سنووردارکردنێکی بنەڕەتی هەیە: هەرگیز مرۆڤ نەبووە و هەرگیزیش نابێت. هاوسۆزی ئەزموونێکی ژیاوە AI دەتوانێت وەسفی بێزاری بکات. دەتوانێت کورتەیەک لە فیدباکەکانی بەکارهێنەر بخاتەڕوو. دەتوانێت زمانی هاوسۆزی تەقلید بکات. بەڵام هەرگیز هەستی بە تووڕەیی بێدەنگی فۆرمێکی شکاو، دڵەڕاوکێی پێشکەشکردنی داتا هەستیارەکان، یان شەرمەزاری تێنەگەیشتن لە ڕووکارێک نەکردووە کە زۆر گریمانە دەکات. هاوسۆزی لە UX دا کۆمەڵە داتایەک نییە. تێگەیشتنێکی زیندوو و بەرجەستەکراوە لە لاوازی مرۆڤ. هەر لەبەر ئەمەشە چاوپێکەوتنی بەکارهێنەران هێشتا گرنگن. بۆچی لێکۆڵینەوەی کۆنتێکست هێشتا گرنگە. بۆچی ئەو دیزاینەرانەی کە بە قووڵی لە بەکارهێنەرەکانیان تێدەگەن، بەردەوام بڕیاری باشتر دەدەن. لە ڕۆڵێکی پێشوودا کە من دیزاینی پلاتفۆرمی ئاگادارکردنەوەی ساختەکاری ئاڵۆز و ناباوەرم دەکرد، کلیلی دەرئەنجامە سەرکەوتووەکانی ئەو دیزاینە لەسەر بنەمای تێگەیشتنم بوو لە کێشە جۆراوجۆرەکانی ڕووبەڕووبوونەوەی کڕیاران. من ڕاستەوخۆ لە ئەندامانی تیمی ڕووبەڕووبوونەوەی کڕیارەوە دەستم بەم زانیاریانە گەیشتوە. ئەم زانیاریانە لە مێشکیاندا هەڵگیراون و لەسەر بنەمای ئەزموونی ڕاستەوخۆ لەگەڵ کڕیاران. هیچ ئای ئای نەیتوانی ئەم کان زێڕینانەی ئەزموونەکانی مرۆڤ بناسێت یان دەستی بگات. وەک گروپی نیلسن نۆرمان بیرمان دەخاتەوە، دیزاینی باشی UX پەیوەندی بە ڕووکارەکانەوە نییە. پەیوەندی بە پەیوەندی و تێگەیشتنەوە هەیە. ئەخلاق پێویستی بە حوکمدان هەیە AI باشترین بۆ ئەو ئامانجانە دەکات کە ئێمە پێی دەدەین. ئەگەر ئامانجەکە بەشداریکردن بێت، هەوڵدەدات زۆرترین بەشداریکردن بکات — بەبێ گوێدانە زیانێکی درێژخایەن. لە بنەڕەتدا نەخشە تاریکەکان، دەستکاریکردن، یان ئیستغلالکردنی سۆزداری ناناسێتەوە. سکڕۆڵی بێکۆتایی، پاداشتی گۆڕاو و لوپی ئالوودەبوون هەموو ئەو نەخشانەن کە AI دەتوانێت بە جۆش و خرۆشەوە باشتریان بکات مەگەر مرۆڤێک دەستوەردان نەکات. سەنتەری تەکنەلۆژیای مرۆیی بەڵگەی لەسەر ئەوە داناوە کە چۆن باشکردنی ئەلگۆریتم دەتوانێت بەبێ مەبەست باشبوونی تەندروستی تێکبدات. دیزاینی UX ی ئەخلاقی پێویستی بە دیزاینەر هەیە کە بتوانن بڵێن، “دەتوانین ئەمە بکەین، بەڵام نابێت.”
ستراتیژی لە چوارچێوەدا دەژی AI لە کۆبوونەوەکانی لایەنە پەیوەندیدارەکاندا دانانیشێت. گوێی لەوە نییە کە ئاماژە بە چی دەکرێت بەڵام باس نەکراوە. لە سیاسەتی ڕێکخراوەیی، نوانسی ڕێکخراوەیی، یان پێگەی درێژخایەن تێناگات. دیزاینەران وەک وەرگێڕ لە نێوان مەبەستی بازرگانی و کاریگەری مرۆیی کاردەکەن. ئەو وەرگێڕانە پشت بە متمانە و پەیوەندی و کۆنتێکست دەبەستێت نەک ناسینەوەی نەخش. هەر لەبەر ئەمەشە دیزاینەرانی باڵا زیاتر لە یەکتربڕینی بەرهەم و ستراتیژی و کولتوور کاردەکەن. وانەیەکە ڕوونە: لەگەڵ وەرگرتنی جێبەجێکردنی AI، دیزاینەرانی مرۆڤ دەبنە پارێزەری نیەت. چۆن کاری ڕۆژانەی دیزاینەرێک دەگۆڕێت ئەم گۆڕانکارییە تیۆری نییە. لە ئێستاوە خەریکی دووبارە داڕشتنەوەی پراکتیکی دیزاینی ڕۆژانەیە. لە دیزاینکردنەوە تا هاندانی دیزاینەران لە دەستکاریکردنی پێکسڵەکانەوە دەچنە سەر خستنەڕووی مەبەست. ئامانج و سنووردارکردن و ئەولەویەتەکانی ڕوون دەبنە زانیاری. لەبری ئەوەی داوای لە AI بکرێت کە "داشبۆردێک بکێشێت"، ئەرکەکە دەبێتە:
“دروستکردنی داشبۆردێک کە باری مەعریفی بۆ بەکارهێنەرانی یەکەمجار کەم بکاتەوە.” "بەدواداچوون بۆ ئەو شێوازانە بکە کە باشتر کراون بۆ دەستگەیشتن و بینینی کەم."
هاندان پەیوەندی بە وشەسازیی زیرەکەوە نییە؛ پەیوەندی بە ڕوونی بیرکردنەوە و تێگەیشتن لە مەبەستی دەرەنجامەکانەوە هەیە. لەوانەیە پێویستت بە تویککردنی ئامۆژگارییەکانت بێت لەگەڵ ڕۆشتنت، بەڵام ئەمە هەمووی بەشێکە لە پرۆسەی فێربوونی ئاراستەکردنی AI بۆ گەیاندنی دەرئەنجامە پێویستەکان.
لە دروستکردنەوە تا هەڵبژاردن AI بژاردە بەرهەم دەهێنێت. دیزاینەران بڕیار دەدەن. بەشێکی بەرچاو لە کارەکانی دیزاینی داهاتوو بریتی دەبێت لە پێداچوونەوە، ڕەخنەگرتن و پاڵاوتنی بەرهەمە دروستکراوەکانی AI، و پاشان هەڵبژاردنی ئەوەی کە باشترین خزمەت بە بەکارهێنەر دەکات و لەگەڵ ئامانجەکانی ئەخلاقی، بازرگانی و دەستڕاگەیشتن هاوتەریبە. ئەمەئاوێنەیەکی ئەوەیە کە دیزاینەرانی بە ئەزموون چۆن کاردەکەن: ڕاهێنەرایەتیکردنی منداڵانی بچووک، پێداچوونەوە بە چەمکەکانیان، و ڕێنماییکردنی ئاراستەکردن، بەڵام بە قەبارەیەکی زۆر گەورەتر، بە لەبەرچاوگرتنی ژمارەی زۆری بژاردەکانی دیزاین کە ئامرازەکانی AI دەتوانن دروستی بکەن. مەتافۆری دەرهێنەری فیلم زۆرجار دیزاینەری مۆدێرن وەک دەرهێنەری فیلم وەسف دەکەم. دەرهێنەر کامێرا کارپێناکات و سێتەکە دروست ناکات و هەموو ڕۆڵێک ڕۆڵ ناگێڕێت، بەڵام ئەوان بەرپرسیارن لە چیرۆکەکە و مەبەستی سۆزداری و ئەزموونی بینەر. ئامرازەکانی AI تیمەکەن. دیزاینەران بەرپرسیارن لە مانای چیرۆکەکە. گۆڕانکارییەکی جیهانی ڕاستەقینە: ئەمە لە پراکتیکدا چۆنە بۆ ئەوەی ئەمە کەمتر ئەبستراکت بێت، با لە سیناریۆیەکی ئاشنادا زەمینەسازی بکەین. دە ساڵ لەمەوبەر، ڕەنگە دیزاینەرێک چەند ڕۆژێک بەسەر ببات بۆ بەرهەمهێنانی وایەرفرێم بۆ تایبەتمەندییەکی نوێ، بە وردی هەر شاشەیەک دروست بکات، هەموو کارلێکێک تێبینی بکات و بەرگری لە هەر بڕیارێک بکات لە پێداچوونەوەدا. زۆربەی بەهای هەستپێکراوی دیزاینەرەکە لە خودی شوێنەوارەکاندا دەژیا. ئەمڕۆ دەتوانرێت هەمان ئەو تایبەتمەندییە لە پاشنیوەڕۆیەکدا بە پشتگیری AI داسەپاو بکرێت. بەڵام لێرەدا ئەوەی نەگۆڕاوە — گفتوگۆ سەختەکان. دیزاینەری UX هێشتا دەبێت بپرسێت:
ئەمە لە ڕاستیدا بۆ کێیە؟ چ کێشەیەک چارەسەر دەکەین و بۆ کێ؟ چی ڕوودەدات کاتێک ئەمە شکست دەهێنێت؟ ڕەنگە ئەمە بەبێ مەبەست کێ بەدەر بکات یان زیان بە کێ بگەیەنێت؟
بە کردەوە، من بینیومە دیزاینەرانی باڵا کاتێکی کەمتر لەناو ئامرازەکانی دیزاین و کاتێکی زیاتر بەسەر دەبەن بۆ ئاسانکاری وۆرک شۆپەکان، کۆکردنەوەی زانیارییە ناڕێکەکان، نێوەندگیریکردن لە نێوان لایەنە پەیوەندیدارەکان، و پاراستنی پێداویستییەکانی بەکارهێنەر کاتێک مامەڵەکردن سەرهەڵدەدەن. AI بەرهەمهێنان خێراتر دەکات، بەڵام بەرپرسیارێتی دیزاینەرەکە لانابات. لە ڕاستیدا زیادی دەکات. کاتێک بژاردەکان هەرزان و زۆر بن، تێگەیشتن دەبێتە کارامەیییەکی کەم. دەرەنجام: چۆن لە ئێستادا ئامادەکاری بکەین مەترسە — مەشق بکە. دوورکەوتنەوە لە AI پەیوەندییەکەت ناپارێزێت. فێربوونی بەکارهێنانی بە بیرکردنەوە و... بە بچووکی دەست پێ بکە:
تایبەتمەندییەکانی AI ی Figma بکۆڵەرەوە. AI بۆ بیرۆکە بەکاربهێنە نەک بڕیاری کۆتایی. دەرئەنجامەکان وەک دەستپێکی گفتوگۆ مامەڵەیان لەگەڵ بکە نەک وەڵام.
متمانە لە ئاشنابوونەوە سەرچاوە دەگرێت نەک خۆپاراستن. وەبەرهێنان لە کارامەیی مرۆیی. خۆڕاگرترین دیزاینەران دوو هێندە دابەزێنن لەسەر:
دەروونناسی و زانستی ڕەفتار؛ پەیوەندی و ئاسانکاری؛ ئەخلاق، دەستڕاگەیشتن و گشتگیری؛ بیرکردنەوەی ستراتیژی و چیرۆکگێڕان.
ئەم کارامەییانە بە تێپەڕبوونی کات ئاڵۆزتر دەبن، و ناتوانرێت ئۆتۆماتیکی بکرێن. بەرپرسیارێتی دیزاینەر لە جیهانێکی خێراکراوی AIدا: لە هەموو ئەمانەدا کاریگەرییەکی ناڕەحەت هەیە کە ئێمە بەس باسی ناکەین: کاتێک AI دیزاینکردنی هەر شتێک ئاسانتر دەکات، دیزاینەران زیاتر لێپرسینەوەیان لەگەڵ دەکرێت لەوەی کە چی بڵاودەکرێتەوە بۆ جیهان. دیزاینی خراپ پێشتر بەهۆی سنووردارکردنەوە بیانووی دەدرا. کاتێکی سنووردار، ئامرازە سنووردارەکان، داتا سنووردارەکان. ئەو بیانوانە خەریکە نامێنن. کاتێک AI خۆلێدان لە جێبەجێکردن لا دەبات، بەرپرسیارێتی ئەخلاقی و ستراتیژی بە شێوەیەکی چوارگۆشەیی لەسەر شانی مرۆڤ دەنیشێتەوە. ئەمەیە کە دیزاینەرانی UX دەتوانن و دەبێت وەک بەڕێوەبەری کوالیتی و دەستڕاگەیشتن و مرۆڤایەتی لە سیستەمی دیجیتاڵیدا هەنگاو بنێن. بیرکردنەوەی کۆتایی AI کارەکەت وەرناگرێت. بەڵام دیزاینەرێک کە بزانێت چۆن بیرکردنەوەیەکی ڕەخنەگرانە و زیرەکی ئاراستە بکات و هاوکاری کاریگەرانە لەگەڵ AI بکات، لەوانەیە کاری دیزاینەرێک وەربگرێت کە نایکات. داهاتووی UX کەمتر مرۆڤ نییە. لە جاران زیاتر بە مەبەستە.
