Barreeffama koo isa darbe keessatti, akkamitti AIn personas functional caalaatti gahumsaan uumuu akka nu gargaaruu danda’u qoradheera. Profaayilii dimogiraafii poostaroota irratti gaarii fakkaatu garuu yeroo muraasaaf murtii dizaayinii jijjiiran osoo hin taane, fayyadamtoonni waan galmaan ga’uuf yaalan irratti xiyyeeffatan personas ijaaruu ilaalle. Garuu personas uumuun walakkaa lola qofa. Qormaanni guddaan hubannoowwan sana harka namoota isaan barbaadanitti, yeroo isaan barbaadanitti galchuudha. Guyyaa guyyaan namoonni dhaabbata kee guutuu murtoo muuxannoo fayyadamaa irratti dhiibbaa geessisu ni murteessu. Gareen oomishaa amaloota kam dursa akka kennan murteessu. Gareen gabaa duula harkaa hojjetu. Gareen faayinaansii adeemsa invoice qopheessuu ni dizaayinii. Gareen deeggarsa maamiltootaa unka deebii ni barreessu. Murtoon kun hundi akkaataa fayyadamtoonni oomisha ykn tajaajila kee itti argatan boca. Akkasumas irra caalaan isaanii galtee fayyadamtoota qabatamaa irraa tokko malee ta'u. Rakkoo Akkaataa Qorannoo Fayyadamtootaa Qoodnu Qorannoo sana isin gootu. Ati personas ni uumta. Gabaasa barreessitu. Dhiyeessitoota ni kennita. Infogiraafii faashinii illee ni hojjetta. Sana booda maaltu ta'a? Qorannoon kun bakka tokkotti konkolaataa waliinii keessa taa'ee, suuta suutaan dafqa dijitaalaa walitti qaba. Personas walgahii kickoff irratti reference ta'anii booda dagatamu. Gabaasaaleen al tokko skimmed ta'anii lammata hin banaman. Hogganaan oomishaa tokko amala haaraa dabaluu fi dhiisuu isaa yeroo murteessu, kuusa qorannoo bara darbee keessa hin qotan ta’a. Gareen faayinaansii yeroo iimeelii invoice irra deebi'ee dizaayinii godhu, isaan personas fayyadamtootaa akka hin mariisifne mirkanaa'aadha jechuun ni danda'ama. Tilmaama isaanii isa gaarii godhanii itti fufu. Kun qeeqa gareewwan sanaa miti. Hojiin itti baay'atu. Yeroo xumuraa qabu. Akkasumas dhugaa dubbachuuf qorannoo sana mari’achuu yoo barbaadan illee eessaa akka argatan ykn gaaffii addaa isaaniif akkamitti akka hiikan hin beekan ta’a. Beekumsi kun mataa garee UX keessa cufamee hafa, isaanis murtoo guutuu dhaabbatichaa keessatti kennamu hundaaf argamuun hin danda'amu. Fayyadamtoonni Dhuguma Dubbachuu Yoo Danda'an Maal? Yoo, sanadoota istaatiksii namoonni argachuu fi hiikuu qaban uumuu mannaa, qooda fudhattootaaf karaa itti namoota fayyadamaa keessan hunda yeroo tokkotti mariisisan kennuu dandeenya ta’e hoo?
Mee hogganaan gabaa tokko duula haaraa irratti hojjechaa akka jiru yaadi. Personas waa’ee filannoo ergaa maal jedhan yaadachuuf yaaluu mannaa, salphaatti akkas jedhanii gaafachuu danda’u: “Imeelii kana keessatti dhiyeessii hir’ina gatiitiin dursuuf yaadaa jira.Fayyadamtoonni keenya maal yaadu?” Akkasumas AIn, daataa qorannoo fi personas keessan hunda irraa fudhachuun, ilaalcha walitti makameen deebii kennuu danda’a: akkamitti persona tokkoon tokkoon isaanii deebii kennuu akka danda’an, eessatti akka walii galan, eessatti akka garaagarummaa qaban, fi tuuta yaada ilaalcha waloo isaanii irratti hundaa’e. One question, synthesized insight across your entire user base.
Kun asoosama saayinsii miti. AI waliin sirna gosa kana sirriitti ijaaruu dandeenya. Qorannoo faffaca’e sana hunda (qorannoowwan, af-gaaffii, tikkeettii deeggarsa, xiinxala, personas ofii isaanii) fudhannee gara qabeenya wal-qunnamtii namni kamiyyuu yaada ilaalcha hedduu gaafachuu danda’utti jijjiiruu dandeenya. Kuusaa Qorannoo Fayyadamtootaa Ijaaruu Bu'uurri mala kanaa kuusa giddugaleessaa waan waa'ee fayyadamtoota keetii beektu hunda ti. Akka madda dhugaa tokkicha AI argachuu fi irraa fudhachuu danda’utti yaadi. Yoo yeroo dheeraa kamiyyuu qorannoo fayyadamaa hojjechaa turtan ta'e, daataa isin hubatte caalaa qabaachuun keessan hin oolu. Meeshaalee fi bifa adda addaa irratti faca'ee qofa:
Survey results sitting in your survey platform, Tiraanskriiptii af-gaaffii Google Docs, 2019 keessatti. Tikeetii deeggarsa maamilaa sirna deeskii gargaarsaa keessan keessatti, . Daataa xiinxala daashboordii adda addaa keessatti, . Miidiyaa hawaasaa eeruun fi gamaaggama, . Persona durii pirojektoota kanaan duraa irraa, . Waraabbii fi yaadannoowwan qormaata itti fayyadamummaa.
Tarkaanfiin jalqabaa kana hunda bakka tokkotti walitti qabuudha. Guutummaatti qindaa’uu hin barbaachisu. AI galtee jeequmsaa hiika kennuu irratti haala ajaa'ibaa ta'een gaarii dha. Yoo jalqabarraa jalqabdee fi qorannoo jiru baay’ee hin qabne ta’e, meeshaalee qorannoo gadi fagoo AI fayyadamuun bu’uura hundeessuun ni danda’ama.
Meeshaaleen kun marii waa’ee gosa oomisha keetii, gamaaggama dorgomtootaa fi gaaffiiwwan beekamoo namoonni gaafatan weebsaayitii sakatta’uu danda’u. Kunis qorannoo kee isa jalqabaa osoo ijaartuu waan ittiin hojjettu siif kenna. Namoota Wal-qunnamtii Uumuu Erga kuusaa kee qabaattee booda, tarkaanfiin itti aanu personas AIn qooda fudhattoota bakka bu’ee mari’achuu danda’u uumuudha. Kun kallattiin mala functional persona ani barruu koo isa darbe keessatti ibse irratti kan ijaaramu yoo ta’u, garaagarummaa ijoo tokko qaba: personas kunniin leensii AIn gaaffilee ittiin xiinxalu ta’u malee wabii qofa mitisanadoota. Adeemsi isaas akkasitti hojjeta:
Feed your research repository to an AI tool. Galma, hojii fi qabxii wal-nyaatinsaa irratti hundaa’uun kutaalee fayyadamaa adda ta’an akka adda baasu gaafadhu. Tokkoon tokkoon kutaadhaaf personas bal’aa akka maddisiisu taasisi. AI yeroo qooda fudhattoonni gaaffii gaafatan personas hunda akka mariisisu qindeessuu, yaada walitti qabame kennuu.
Kunoo bakka malan kun personas aadaa irraa haalaan adda ta’edha. AIn fayyadamaa jalqabaa sanadoota persona kanaa waan ta’eef, isaan scannable ykn fuula tokko irratti siquu hin barbaachisan. Personoonni aadaa dubbifamuu namaatiin kan danqaman: waan hundumaa hanga qabxii rasaasaa fi caqasoota ijoo namni tokko ija tokkoon xuuxuu danda’utti gadi distill gochuu qabda. Garuu AI daangaa akkasii hin qabu. Kana jechuun personas kee baay'ee bal'inaan ta'uu danda'a. Ilaalcha amala dheeraa, qabxiiwwan deetaa wal faallessan, fi haala nuanced kan adeemsa gulaaluu poostara persona aadaa gonkumaa hin hafne hammachuu dandeessa. AIn walxaxiinsa kana hunda qabachuu fi yeroo gaaffii deebisu irraa fayyadamuu danda’a. Akkasumas tokkoon tokkoon personaa keessaa leensii ykn ilaalcha adda addaa uumuu dandeessa, dalagaalee daldalaa murtaa'eef kan mijate. Personaan kee “Weekend Warrior” leensii gabaa (filannoo ergaa, amala chaanaalii, deebii duula), leensii oomishaa (dursa amala, akkaataa itti fayyadamummaa, kaka’umsa fooyya’iinsaa), fi leensii deeggarsa (gaaffii waliigalaa, qabxiiwwan mufannaa, filannoo furmaataa) qabaachuu danda’a. Hogganaan gabaa gaaffii yeroo gaafatu AI odeeffannoo gabaa wajjin walqabatu irraa fudhata. Hogganaan oomishaa tokko yeroo gaafatu, leensii oomishaa irraa harkisa. Same persona, different depth depending on who is asking.
Personoonni ammallee qaamolee dalagaa kanaan dura mari’anne hunda hammachuu qabu: galmootaa fi hojiiwwan, gaaffii fi mormii, qabxiiwwan dhukkubbii, qabxiiwwan tuqaalee, fi qaawwa tajaajilaa. Amma garuu qaamoleen kun akkaataa AIn gaaffilee ilaalcha nama tokkoon tokkoon isaanii irraa madaalu, ilaalcha isaanii gara yaada gochaan hojjetamuu danda’utti walitti makuun bu’uura ta’u. Filannoo Hojiirra Oolmaa Kana qabeenyaafi fedhii kee irratti hundaa’uun sadarkaa ulfina adda addaatiin saaguu dandeessa. Mala Salphaa Waltajjiiwwan AI baay'een isaanii amma amaloota pirojektii ykn iddoo hojii kanneen galmeewwan wabii olkaa'uuf si dandeessisan dhiyeessu. ChatGPT keessatti, isaan kun Pirojektii jedhamu. Kilaawud amala wal fakkaatu qaba. Copilot fi Gemini Spaces ykn Gems jedhanii waamu. Jalqabuuf pirojektii of kenne uumuun sanadoota qorannoo ijoo fi personas keessan olkaa’aa. Sana booda qajeelfama ifa ta’e barreessi AI gaaffiif deebii yeroo kennu personas hunda akka mariisisu itti himi. Waan akka: Qooda fudhattoonni fayyadamtoota keenya akka hubatan gargaaraa jirtu. Gaaffiin yeroo gaafataman, piroojektii kana keessatti namoota fayyadamtootaa hunda mariisisuun: (1) gabaabduu gabaabduu tokkoon tokkoon personaan akkamitti deebii kennuu akka hin oolle, (2) ilaalcha waliigalaa eessatti akka walii galan fi eessatti akka garaagarummaa qaban ibsu, fi (3) yaada ilaalcha waloo isaanii irratti hundaa’e. Xiinxala kee odeeffannoo kennuudhaaf sanadoota qorannoo hunda irraa ka’i. Qorannoon kun mata duree tokko guutummaatti yoo hin uwwifne, namoonni personas kanaan walsimsiisan dhimmoota walfakkaatan irratti akkamitti akka mari’atan ilaaluuf waltajjiiwwan hawaasummaa kanneen akka Reddit, Twitter, fi waltajjiiwwan barbaachisoo ta’an barbaadi. Ammallee waa’ee waan tokkoo mirkanaa’aa yoo hin taane, dhugaadhaan akkas jedhii qorannoon dabalataa maal si gargaaruu akka danda’u yaada kenni.
Malli kun daangaa tokko tokko qaba. Faayilota meeqa olkaa'uu akka dandeessu irratti kopheewwan jiru, kanaaf qorannoo kee isa barbaachisaa ta'e dursa kennuu ykn personas kee gara galmee bal'aa tokkotti walitti makuu si barbaachisuu danda'a. Mala Caalaatti Walxaxaa Ta'e Dhaabbilee gurguddoof ykn itti fayyadama itti fufiinsa qabuuf, meeshaan akka Notion kuusaa qorannoo kee guutuu qabachuu waan danda'uuf fi dandeettii AI of keessaa qaba waan ta'eef faayidaa kenna.Kuusdeetaa gosa qorannoo adda addaatiif uumuu, walitti hidhuu, achiis AI fayyadamuun waan hunda irratti gaafachuu dandeessa.
Faayidaan asitti argamu AIn haala baay’ee caalu argachuu isaati. Qooda fudhataan tokko gaaffii yeroo gaafatu, qorannoo, tikkeettii deeggarsa, tiraanskriiptii af-gaaffii, fi daataa xiinxala yeroo tokkotti fayyadamuu danda’a. Kun deebii badhaadhaa, nuanced ta'e akka argatu taasisa. Maal Kun Bakka Hin Bu'u Daangaawwan jiran irratti ifa ta’uu qaba. Virtual personas fayyadamtoota dhugaa wajjin haasa'uuf bakka bu'aa miti. Isaanis qorannoowwan jiran caalaatti dhaqqabamaa fi gochaan akka raawwataman gochuuf karaa ta’aniidha. Ammallee qorannoo jalqabaa kan si barbaachisu haalawwan hedduutu jiru:
Yeroo waan haaraa dhugaa ta’ee fi qorannoon kee amma jiru hin uwwifne yeroo jalqabdu; Yeroo dizaayinoota ykn piroototaayipoota adda ta’an mirkaneessuu qabdu; Yeroo deetaan kuusaa kee dulloome; Yeroo qooda fudhattoonninamaaf yaadu ijaaruuf kallattiin namoota dhugaa irraa dhaga’uu barbaachisa.
Dhugaa dubbachuuf, AI haalawwan kana akka adda baasu qindeessuu dandeessa. Namni tokko gaaffii qorannoon sun deebii kennuu danda’u irra darbee yeroo gaafatu, AIn waan akka: "Odeeffannoo gahaa sana ofitti amanamummaadhaan deebisuuf hin qabu. Kun gaaffii gaarii gaaffii fi deebii ykn qorannoo fayyadamtootaa ariifataa ta'uu danda'a." Akkasumas yeroo qorannoo haaraa gaggeessitu, deetaan sun gara kuusaatti deebi'ee nyaata. Personoonni yeroon darbaa deemuun akkuma hubannoon kee gadi fageenyaan guddatu guddatu. Kun mala aadaa caalaa baayyee gaarii dha, bakka personas al tokko uumamuu fi sana booda suuta suutaan yeroon isaa darbe. Jijjiirama Jaarmiyaa Yoo malan kun dhaabbata keessan keessatti qabame, wanti nama hawwatu tokko ni ta’a. Gaheen garee UX karra eegdota beekumsa fayyadamaa ta’uu irraa gara kiyureetarootaa fi kunuunsitoota kuusaa ta’uutti ce’a. Gabaasawwan dubbifamuu danda'an ykn hin dandeenye uumuuf yeroo dabarsuu mannaa, kuusaan yeroo ammaa akka turuu fi AI deebii gargaaraa akka kennuuf akka qindaa'e mirkaneessuuf yeroo dabarsita. Jijjiirama qunnamtii dhiibuu (dhiyeessii, gabaasa, iimeelii) irraa gara harkisuu (qooda fudhattoonni yeroo deebii barbaadanitti gaaffii gaafachuu) qorachuu. Yaadni fayyadamaa giddugaleessa godhate garee tokko keessatti kan xiyyeeffate osoo hin taane dhaabbaticha keessatti raabsamu ta’a. Kun qorattoonni UX gatii akka hin qabne hin godhu. Yoo jiraate hojiin isaanii amma bal’aa fi dhiibbaa guddaa waan qabuuf gatii guddaa akka qabaatan isaan taasisa. Garuu maalummaa hojii sanaa ni jijjiira. Jalqabuu Yoo mala kana yaalu barbaadde xiqqaa irraa jalqabi. Yoo osoo keessa hin cuuphamin dura functional personas irratti primer barbaaddan, qajeelfama bal'aa isaan uumuuf barreesseen jira. Pick one project or team and set up a simple implementation using ChatGPT Projects or a similar tool. Qorannoo qabdu kamiyyuu walitti qabi (yoo guutuu akka hin taane sitti dhaga’amellee), persona tokko ykn lama uumi, qooda fudhattoonni akkamitti deebii akka kennan ilaali. Gaaffii akkamii akka gaafatan xiyyeeffannaa kenni. Isaan kun qorannoon kee eessatti qaawwa akka qabuu fi daataa dabalataa maaltu baay’ee gatii akka qabaatu sitti himu. Akkuma mala sana fooyyessituun gareewwan baay’ee fi meeshaalee caalaatti ulfaataa ta’anitti babal’achuu dandeessa. Garuu qajeelfamni ijoo akkuma jirutti hafa: beekumsa fayyadamaa faffaca’e sana hunda fudhadhuutii sagalee namni kamiyyuu dhaabbata kee keessa jiru dhaga’uu danda’u itti kenni. Barreeffama koo isa darbe keessatti, personas demographic irraa gara functional personas kan fayyadamtoonni waan hojjechuuf yaalan irratti xiyyeeffatanitti ce’uu qabna jedheen falmeera. Amma tarkaanfii itti aanu akka fudhannu yaada dhiheessaa jira: personas static irraa gara interactive ones qabatamaan haasawa murtoon itti kennamu keessatti hirmaachuu danda’anitti. Sababni isaas guyyaa guyyaan, guutuu dhaabbata kee keessatti, namoonni murtoo fayyadamtoota kee ilaallatu murteessaa jiru. Akkasumas fayyadamtoonni kee teessoo minjaala irratti argachuun isaaniif mala, yoo kan virtual ta'ellee. Dubbisa Dabalataa SmashingMag Irratti
“Personas Itti Dhiyeenyaan Ilaaluu: Maal Akka Ta’anii Fi Akkaataa Itti Hojjetan | 1”, Shlomo Goltz “Akkaataa Adeemsa Dizaayinii Keessan Personas Daataa Irratti Hundaa’aniin Fooyyessuun Dandeessu”, Tim Noetzel “Akkaataa Qorannoo UX Keessan Tuffachuuf Rakkina Gochuu Dandeessu”, Vitaly Friedman “Qorannoo Fayyadamtootaaf Akkaataa Hariiroo Maamiltootaa Cimaa Ijaaruu Dandeenyu”, Renaissance Rachel
