Sɛnea Abɔde San Fa Nhama Yɛ W’amemene: Ntini mu Nyansahu Ho Nhwehwɛmu 108 Da Mfaso a Ɛwɔ So Adi
So woafi nantew wɔ abɔnten so asan aba pɛn a wote nka sɛ wo ho mu da hɔ, wo ho adwo wo, na wode w’adwene si biribi so kɛse? Ɛbɛdaa adi sɛ nyansahu mu ntease a tumi wom wɔ hɔ a enti ɛte saa. Nhwehwɛmufo ahwɛ ntini mu nyansahu ho nhwehwɛmu bɛboro 100 mu de ate sɛnea bere a wode tra abɔde mu no sesa w’amemene no ase pɛpɛɛpɛ. Nea wɔahu no nyɛ anigye ara kwa; wɔyɛ nsakrae ma yɛn adwene ne adwene mu akwahosan.
Nyansahu mu a wɔde wɔn ho hyɛ mu kɔ akyiri yi da no adi sɛ abɔde mu nneɛma a atwa yɛn ho ahyia a wɔde wɔn ho hyɛ mu no kɔ akyiri koraa sen ahomegye a ɛyɛ mmerɛw. Ɛsakra amemene no nhyehyɛe ne ne dwumadi titiriw. Efi adwennwen mu nkwaadɔm a wɔtew so kosi adebɔ a wɔma ɛyɛ kɛse so no, adanse no dɔɔso sen biara. Sɛ yɛte saa akwan horow yi ase a, ebetumi aboa yɛn ma yɛde abɔde tumi adi dwuma de anya asetra a ahoɔden wom na ɛsow aba.
Nyansahu a Ɛwɔ Nkɛntɛnso a Abɔde Nya wɔ Amemene no So Akyi
Ntini mu nyansahu de adanse a edi mũ ma wɔ nea yɛte nka wɔ yɛn adwene mu no ho. Nhwehwɛmu ahorow a wɔde amemene mu mfoninitwa mfiridwuma di dwuma kyerɛ nsakrae a wotumi susuw wɔ bere a wɔde tra mmeae a ɛhɔ yɛ frɔmfrɔm akyi. Saa nsakrae yi ba wɔ mmeae atitiriw a ɛyɛ nkate, adwene a wɔde si biribi so, ne adwennwen ho nhyehyɛe so.
Amemene no anim ntini a ɛho hia ma nhyehyɛe ne gyinaesi no da dwumadi a ɛso atew adi bere a wɔde wɔn ho ahyɛ abɔde mu no adi. Eyi ma etumi gye n’ahome na ɛsan nya ahoɔden fi nkurow akɛse mu nneɛma a atwa ne ho ahyia a ɛkanyan no bere nyinaa no mu. Saa adwene mu nsakrae yi ho hia kɛse na ama wɔakura adwene mu adwumayɛ mu bere tenten na wɔasiw ɔhyew ano.
Amemene no Mpɔtam Titiriw a Abɔde Ka Wɔn
Amemene no mmeae pɔtee pii yɛ nea ɛyɛ ade titiriw wɔ abɔde mu tebea horow ho. Amygdala, yɛn beae a wohu ahunahuna no da dwumadi a ɛso atew adi. Saa so tew yi ne adwennwen ne dadwen a ɛba fam wɔ abusuabɔ.
Saa bere yi nyinaa, anim cingulate cortex ne insula a ɛka ho wɔ tema ne nkate mu nhyehyɛe mu no yɛ nnam kɛse. Eyi kyerɛ sɛ ɛnyɛ sɛ abɔde ma yɛn bo dwo nko na mmom ɛma tumi a yɛwɔ sɛ yɛbɛte nneɛma ase na yɛanya nkitahodi nso yɛ kɛse. Saa nsɛm yi si mfaso a ɛwɔ ntini mu nyinaa so dua.
Mfaso a Wɔada no Adi: Nea Nhwehwɛmu 108 Ka Kyerɛ Yɛn
Nneɛma a wɔaboaboa ano afi nhwehwɛmu pii yi mu no kyerɛ mfaso horow a ɛkɔ so daa. Nkɛntɛnso a abɔde nya wɔ amemene no so no yɛ nea ɛba ntɛm ara na ɛtra hɔ kyɛ. Momma yɛnhwehwɛ mfaso horow a ɛho hia sen biara a egyina adanse so no mu.
1. Adwennwen a Wɔtew So Kɛse
Adwennwen a enni sabea yɛ nnɛyi ɔyaredɔm a ɛde akwahosan ho haw a emu yɛ den ba. Wɔada no adi sɛ bere a wɔde tra abɔde mu no ma cortisol dodow a ɛyɛ adwennwen hormone titiriw no so tew. Sɛ wɔde wɔn ho hyɛ mu bere tiaa bi mpo a, ebetumi ama nipadua no ayɛ ade a ɛma obi dwo.
Saa adwennwen a wɔtew so yi nyɛ nea ɛfa obi ankasa ho kɛkɛ. Ɛda adi wɔ koma a ɛbɔ a ɛba fam, mogya mmoroso a ɛso tew, ne nsakrae a ɛba ntini mu dwumadi mu kɔ tebea a ɛma obi ho dwo mu kɛse mu. Abɔde mu ahomegye a wɔde ma daa a wɔde bɛka ho no betumi ayɛ da biara da nhyɛso ano aduru a tumi wom.
2. Adebɔ ne Ɔhaw Ahosiesie a Ɛma Nkɔanim
Worepere wo ho wɔ adebɔ mu akwanside anaa ɔhaw bi a emu yɛ den ho? Ebia kwae mu nantew bɛyɛ ano aduru. Nhwehwɛmu kyerɛ sɛ bere a wɔde tra abɔde mu no betumi ama adebɔ mu ɔhaw ahorow ano aduru ho nimdeɛ akɔ soro akodu 50%.
Ɛbɛyɛ sɛ eyi te saa efisɛ abɔde mu nneɛma a atwa yɛn ho ahyia no de amemene no "soft fascination" mode no di dwuma. Wei ma default mode network no tumi yɛ adwuma wɔ akyi, yɛ nkitahodi foforo na ɛma nsusuwii foforo nya nkɔso. It’s a natural boost for any professional, te sɛ nea wɔresiesie adwumayɛ ho nhyehyɛe a ɛho nhia ankasa.
3. Adwene a Wɔde Si Adwene ne Adwene a Wɔde Si Nneɛma So a Ɛkɔ Anim
Wɔ yɛn wiase a nneɛma a ɛtwetwe adwene ahyɛ mu ma mu no, adwene a yɛbɛkɔ so akura mu no yɛ asɛnnennen. Attention Restoration Theory (ART) kyerɛkyerɛ sɛnea abɔde boa no mu. Abɔde mu tebea horow hwehwɛ sɛ wɔde adwene si so kɛse, na ɛma yɛn adwene mu nneɛma san yɛ ma.
Eyi ma wonya adwene a wɔde si biribi so ne adwumayɛ mu nkɔso bere a wɔresan akɔ nnwuma mu no. Adwumayɛfo a wonya abɔde mu hann anaa ahabammono a wotumi hu no bɔ amanneɛ sɛ wɔn adwuma mu abotɔyam kɛse na wɔn adwene mu brɛ so tew. Saa nnyinasosɛm a ɛne sɛ wɔbɛma adwumayɛ ayɛ yiye yi di dwuma kɛse, mpo wɔ adwumayɛfo a wɔfa wɔn adwuma mu a eye a ɛtew adwene mu adesoa so a wɔbɛbɔ mu.
4. Adwene ne Adwene mu Yiyedi a Ɛkɔ Anim
Abɔde a wɔde wɔn ho hyɛ mu no ne adwene a ɛkɔ anim ne adwenemhaw ho asiane a ɛba fam wɔ abusuabɔ kɛse. Owia hann boa ma serotonin ne melatonin a ɛho hia kɛse ma nna ne anigye no yɛ adwuma yiye. Abɔde mu nneɛma a wohu ne nnyigyei nso ma obi nya adwene mu tebea.
Saa adwene mu yiyedi yi yɛ fapem ma adwumayɛ nyinaa. Adwene pa ma ahoɔden a wɔde gyina ano, biakoyɛ, ne nneɛma foforo a wɔyɛ no yɛ kɛse. Ɛsi nea enti a kuw no muni biara yiyedi ho hia so dua, na ɛkae yɛn sɛ ɛnyɛ bere nyinaa na onipa a ɔho hia sen biara wɔ adwumakuw bi mu no na wohu no sen biara.
Cortisol dodow a ɛba fam ma ɛso tewɔbrɛ. Dwumadi a ɛkɔ soro wɔ amemene no mmeae a ɛfa tema ho. Nkae a wɔkora so ne adwene mu dwumadi a ɛkɔ anim. Adwene mu ɔbrɛ a obi ho bɛtɔ no ntɛmntɛm.
Akwan a Mfaso Ahorow a Wobɛfa so De Abɔde Bɛka W’asetra Ho
Ɛho nhia sɛ wutu kɔ ɔman no mmɔnten so atrae bi na woatwa saa akatua ahorow yi. Abɔde mu dodow nketenkete a ɛkɔ so daa no betumi de mfaso kɛse aba. Nea ɛho hia ne sɛ wobɛhyɛ da na woayɛ wo daa wɔ wo dwumadi mu.
Fi ase denam simma 20 a wode nantew da biara da wɔ mpɔtam hɔ abɔnten so atrae bi so. Wɔada no adi sɛ saa "abɔde mu aduru" yi brɛ cortisol dodow ase yiye. Sɛ woyɛ adwuma wɔ dan mu a, fa wo pon no si mfɛnsere bi a wubetumi ahu nnua anaa wim.
Fa afifide ka wo fie ne wo adwumayɛbea ho. Afifide a ɛwɔ dan mu betumi ama mframa pa atu mpɔn na ama wɔanya abusuabɔ a wotumi hu ne abɔde. Wɔ dapɛn awiei no, yɛ akwantu atenten te sɛ akwantu anaa afifide turo ahorow a wobɛkɔ ho nhyehyɛe na ama nsunsuanso a ɛde san ba no mu dɔ.
Awiei: San Bata Abɔde ho na ama Adwene a Ɛwɔ Apɔwmuden
Ntini ho nyansahu mu da hɔ pefee: abɔde nyɛ ade a ɛyɛ fɛ na mmom ɛyɛ nea ɛho hia na ama amemene no anya akwahosan pa. Efi w’adwene a wobɛma ayɛ nnam so kosi w’adwene a wobɛma so no, mfaso horow no yɛ kɛse dodo sɛ wubebu w’ani agu so. Bɔ mmɔden yiye sɛ wobɛpam abɔde mu nneɛma wɔ wo da biara da asetra mu.
W’amemene bɛda wo ase wɔ reset no ho. Sɛ wopɛ nhumu pii wɔ adwumayɛ ne yiyedi a wɔbɛma ayɛ papa wɔ wiase a ɛhwehwɛ pii mu a, hwehwɛ nneɛma ne nnwinnade a aba foforo a ɛwɔ Seemless no mu.